Burgers hebben volledige controle over welke gegevens ze delen vanuit hun EUDI-wallet. De EUDI-wallet is gebouwd op het principe van dataminimalisatie en gebruikerscontrole, twee kernvereisten die rechtstreeks voortvloeien uit Verordening (EU) 2024/1183, ook wel aangeduid als eIDAS 2.0, die Verordening (EU) 910/2014 wijzigt. Er worden geen gegevens gedeeld zonder jouw uitdrukkelijke goedkeuring in de wallet, en een relying party kan nooit meer opvragen dan waarvoor zij geregistreerd staat.
Dit ontwerp is niet toevallig. Artikel 5a van eIDAS 2.0 verankert het recht van de gebruiker op controle over zijn eigen gegevens binnen het Europese digitale identiteitskader. Of je nu een overheidsdienst gebruikt, een bankrekening opent, of jouw leeftijd aantoont, de wallet stelt je in staat zelf te bepalen wat je deelt en met wie.
De onderstaande secties leggen precies uit hoe die controle in de praktijk werkt, van wat de wallet opslaat tot wat er met jouw gegevens gebeurt nadat ze zijn gedeeld, en waar de grenzen van die controle liggen.
Welke gegevens slaat de EUDI-wallet eigenlijk over je op?
De EUDI-wallet slaat geverifieerde attestaties op die je zelf kiest toe te voegen. Dit kan jouw Personal Identification Data (PID) omvatten, maar ook een breed scala aan andere attestaties zoals een mobiel rijbewijs, academische kwalificaties, gezondheidsdocumenten, reisdocumenten en meer. De wallet verzamelt of slaat niet automatisch gegevens op buiten wat je er actief in laadt.
Beschouw de wallet als een veilig digitaal equivalent van jouw fysieke documentenmap. Net zoals je beslist welke kaarten en documenten je bij je draagt, bepaal je wat er in jouw EUDI-wallet komt. Het verschil is dat de digitale versie geverifieerde attestaties opslaat die zijn uitgegeven door erkende instanties, zoals jouw nationale overheid, een universiteit of een zorgverlener.
Belangrijk is dat de cryptografische sleutels die horen bij jouw PID en attestaties zijn opgeslagen in de beveiligde componenten van jouw wallet unit, op jouw eigen apparaat. Ze kunnen het beveiligde middel niet verlaten. Dit is een bewuste architectuurkeuze die voortvloeit uit de eisen in de Architecture and Reference Framework (ARF). Het betekent dat geen enkele organisatie, ook niet de wallet provider of de uitgever van de attestatie, een centraal overzicht heeft van alles wat jouw wallet bevat of hoe je die gebruikt. Wanneer je van toestel wisselt, worden attestaties opnieuw uitgegeven in plaats van simpelweg gekopieerd.
Voorbeelden van wat de wallet kan opslaan zijn:
- Personal Identification Data (naam, geboortedatum, nationaliteit)
- Een mobiel rijbewijs
- Onderwijsdiploma’s en certificaten
- Gezondheidsdocumenten en e-recepten
- Reisdocumenten
- Betalingsgerelateerde attestaties
- Sociale zekerheidsinformatie
Hoe kun je met selective disclosure alleen delen wat nodig is?
Selective disclosure is het mechanisme waarmee je een specifiek attribuut uit jouw EUDI-wallet kunt delen zonder andere attributen prijs te geven. In plaats van een volledig document te overhandigen, deel je alleen het attribuut dat daadwerkelijk vereist is. Je kunt bijvoorbeeld bewijzen dat je ouder bent dan 18 zonder jouw exacte geboortedatum te onthullen, of jouw nationaliteit bevestigen zonder jouw volledige adres te delen.
Dit is een van de centrale privacyfuncties van de EUDI-wallet en vertegenwoordigt een wezenlijke verbetering ten opzichte van hoe identiteitsverificatie vandaag de dag werkt. Wanneer je een fysieke identiteitskaart toont om jouw leeftijd te bewijzen, ziet de andere partij jouw naam, adres en geboortedatum, ook al hoefden ze alleen jouw leeftijd te weten. Selective disclosure elimineert die onnodige blootstelling.
In de praktijk, wanneer een relying party jouw wallet vraagt om een specifiek attribuut, zie je precies wat er wordt gevraagd voordat er iets wordt gedeeld. Je kunt het verzoek dan goedkeuren of weigeren. Als je goedkeurt, wordt alleen dat specifieke attribuut verzonden. Niets meer verlaat jouw wallet unit.
Deze aanpak ondersteunt direct het principe van dataminimalisatie, dat als kernvereiste is verankerd in zowel eIDAS 2.0 als de AVG. Alleen delen wat strikt noodzakelijk is, vermindert het risico op persoonlijke profilering en beperkt de potentiële impact van een datalek aan de ontvangende kant.
Technisch wordt selective disclosure ondersteund door de credentialformaten die de ARF voorschrijft: mdoc (ISO/IEC 18013-5 voor proximity-presentatie, ISO/IEC TS 18013-7 voor online presentatie) en SD-JWT VC. Beide formaten maken het mogelijk om per transactie alleen de benodigde attributen vrij te geven.
Praktijkvoorbeelden van selective disclosure in actie zijn:
- Een bioscoopkaartje boeken voor een leeftijdsgebonden film: deel alleen dat je 18 jaar of ouder bent, niets anders.
- Registreren voor een publieke dienst: deel jouw postcode voor een lokale stemming, zonder jouw volledige identiteit prijs te geven.
- Online een bankrekening openen: deel de identiteitsattributen die de bank nodig heeft voor verificatie, zonder niet-gerelateerde attestaties te overhandigen.
- Toegang tot een zorgportaal: deel jouw patiëntidentificator en relevante gezondheidsgegevens, niet jouw rijbewijs of opleidingsgeschiedenis.
Wie kan toegang vragen tot jouw EUDI-wallet-gegevens?
Alleen officieel geregistreerde organisaties, bekend als relying parties, kunnen gegevens opvragen uit jouw EUDI-wallet. Dit zijn overheidsinstanties en particuliere bedrijven die zich formeel hebben geregistreerd onder CIR (EU) 2025/848, de uitvoeringshandeling die op 6 mei 2025 is vastgesteld en de registratie van wallet-relying parties regelt. Een willekeurige website of niet-geverifieerde app kan jouw wallet niet zomaar om informatie vragen.
Een relying party registreert zich bij de bevoegde nationale autoriteit van de lidstaat van vestiging en legt daarbij per intended use vast welke attributen en attestaties zij opvraagt. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden herkend en geweigerd, en kan gevolgen hebben voor de registratie. Dit is een directe technische en juridische begrenzing van wat een relying party kan opvragen.
Relying parties moeten zichzelf identificeren aan de wallet voordat ze een gegevensverzoek doen. Dit betekent dat je kunt zien wie om jouw gegevens vraagt en voor welk doel, voordat je beslist of je iets wilt delen. De wallet toont de identiteit van de verzoekende organisatie, de specifieke gevraagde attributen en de opgegeven reden voor het verzoek.
Deze vereiste creëert een laag van verantwoording die niet bestaat bij veel huidige methoden voor identiteitsverificatie. Overheidsdiensten en gereguleerde private sectororganisaties op gebieden zoals financiën, gezondheidszorg en telecommunicatie behoren tot de sectoren die zich actief voorbereiden om geregistreerde relying parties te worden. Micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal €10 miljoen zijn uitgezonderd van de acceptatieplicht onder artikel 5f.
Je hebt altijd het recht een gegevensverzoek te weigeren. Artikel 5a van eIDAS 2.0 beschermt je bovendien tegen benadeling wanneer je geen wallet gebruikt of een verzoek weigert. Als je geen goedkeuring geeft, worden er geen gegevens gedeeld en kun je er nog steeds voor kiezen alternatieve methoden te gebruiken om toegang tot de dienst te krijgen, indien beschikbaar.
Kun je zien welke organisaties jouw gegevens hebben ingezien en deze toegang intrekken?
Ja. De EUDI-wallet biedt je een transactieoverzicht van welke relying parties gegevens uit jouw wallet hebben ontvangen en wanneer. Dit overzicht is een functionaliteit voor de gebruiker: het stelt jou in staat jouw gegevensdeling bij te houden en te begrijpen waar jouw informatie naartoe is gegaan. Het is geen loggingvoorziening voor de relying party of de wallet provider.
Dit niveau van zichtbaarheid is een betekenisvolle stap voorwaarts vergeleken met hoe persoonlijke gegevens vandaag de dag stromen, waarbij het vaak moeilijk of onmogelijk is te weten welke partijen jouw informatie hebben ontvangen. Met de EUDI-wallet is die geschiedenis direct zichtbaar voor je binnen de app.
Naast zichtbaarheid ondersteunt het walletkader ook de mogelijkheid om toekomstige gegevensdeling met specifieke organisaties te beperken. Hoewel de exacte implementatie van dergelijke functies enigszins kan variëren afhankelijk van de wallet solution die elke lidstaat aanbiedt, vereist eIDAS 2.0 dat gebruikers betekenisvolle controle over hun gegevens behouden. Goedkeuring in de wallet is daarbij niet hetzelfde als toestemming als rechtsgrond onder artikel 6, lid 1, onder a, AVG. Een relying party heeft een zelfstandige AVG-grondslag nodig voor de verwerking van de ontvangen gegevens.
Dit soort gebruikersgerichte controle is met name relevant voor organisaties in financiële dienstverlening en andere gereguleerde sectoren, waar gegevensbeheer en audittrails kritieke vereisten zijn. Voor burgers betekent het dat eenmalige goedkeuring om gegevens te delen niet betekent dat je permanent de controle opgeeft.
Wat gebeurt er met jouw gegevens nadat een relying party deze heeft ontvangen?
Zodra een relying party gegevens uit jouw EUDI-wallet ontvangt, vallen die gegevens onder de bestaande EU-gegevensbeschermingswetgeving, voornamelijk de AVG. De organisatie die jouw gegevens heeft ontvangen, is wettelijk verplicht deze uitsluitend te gebruiken voor het specifieke doel dat is vermeld op het moment van het verzoek, en mag ze niet langer bewaren dan noodzakelijk voor dat doel.
Dit is een belangrijk onderscheid. De EUDI-wallet bepaalt welke attributen jouw wallet unit verlaten en onder welke voorwaarden. Maar zodra gegevens zijn verzonden naar een relying party, beheert de wallet zelf niet meer wat er mee gebeurt. Dat is waar de AVG het overneemt. Voor gezondheidsgegevens moet de relying party bovendien beschikken over een toepasselijke grond uit artikel 9, lid 2, AVG.
Wat dit in de praktijk betekent: relying parties mogen jouw walletgegevens niet gebruiken voor andere doeleinden dan wat zij hebben opgegeven bij registratie en bij het verzoek. Ze mogen deze niet verkopen aan derde partijen zonder een afzonderlijke juridische grondslag, en ze moeten voldoen aan de rechten van betrokkenen, waaronder jouw recht op inzage, correctie en verwijdering onder de AVG. Een leverancier die walletdata technisch namens een relying party verwerkt, wordt daardoor niet automatisch zelf relying party. De registratieplicht en de AVG-verantwoordelijkheid liggen bij de organisatie die de dienst aan de eindgebruiker levert.
De combinatie van eIDAS 2.0 en de AVG creëert een tweelaagsmodel voor bescherming. De wallet bepaalt het moment van openbaarmaking en zorgt ervoor dat je alleen deelt wat nodig is met geregistreerde relying parties. De gegevensbeschermingswetgeving regelt vervolgens wat er met die gegevens gebeurt zodra ze zijn gedeeld. Dit onderscheid begrijpen helpt zowel organisaties als burgers realistische verwachtingen te stellen over wat EUDI-wallet-gegevenscontrole daadwerkelijk omvat en waar de grenzen ervan liggen.
Voor organisaties die zich voorbereiden op integratie met het EUDI-wallet-ecosysteem moeten digitale identiteitsoplossingen rekening houden met beide lagen: de technische en registratievereisten om een erkende relying party te worden onder CIR (EU) 2025/848, en de nalevingsverplichtingen die van toepassing zijn zodra gebruikersgegevens zijn ontvangen.
Hoe ondersteunt de ID Connector van TrustTech relying parties bij gegevensprivacy en integratie
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Voor het onderwerp van dit artikel ondersteunt de ID Connector concreet de volgende technische taken:
- Verificatie van de handtekening van de uitgever tegen de relevante nationale trusted lists volgens ETSI TS 119 612 en de EU List of Trusted Lists (LOTL)
- Controle van de intrekkingsstatus via de statusinformatie van de uitgever
- Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet draait op een gecertificeerde wallet solution
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope, zodat verzoeken buiten de geregistreerde intended use worden herkend
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata voor vervolgprocessen binnen de relying party
- Ondersteuning van gekwalificeerd tekenen via een aangesloten QTSP, voor toepassingen waarbij een QES vereist is
De ID Connector is relevant voor organisaties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg en overheid. Publieke instanties moeten genotificeerde EUDI-wallets accepteren voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is vanaf 24 december 2026. Voor de relevante gereguleerde private sectoren geldt de acceptatieplicht onder artikel 5f van eIDAS 2.0 vanaf 24 december 2027, voor diensten waarbij sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is.
Neem contact op met TrustTech om te bespreken hoe de ID Connector aansluit op de registratie- en integratievereisten van jouw organisatie.