Hoe beïnvloedt eIDAS 2.0 de digitale identiteit in de verzekeringssector?

eIDAS 2.0 heeft grote gevolgen voor digitale identiteit in de verzekeringssector. Verordening (EU) 2024/1183, die Verordening (EU) nr. 910/2014 wijzigt en informeel bekend staat als eIDAS 2.0, stelt nieuwe eisen aan identiteitsverificatie, elektronische handtekeningen en vertrouwde gegevensuitwisseling. Verzekeraars moeten hun onboarding-, contract- en complianceprocessen afstemmen op een uniform Europees kader voor digitale identiteit. Dit artikel behandelt de belangrijkste vragen die verzekeraars op dit moment stellen: van wat er verandert onder eIDAS 2.0 tot hoe jouw organisatie zich moet voorbereiden.

Welke veranderingen brengt eIDAS 2.0 voor identiteitsverificatie?

eIDAS 2.0 verhoogt de lat voor digitale identiteitsverificatie in de hele EU door hoogwaardige identiteitscontroles toegankelijker, gestandaardiseerd en interoperabel te maken. De verordening introduceert de Europese Digitale Identiteitswallet (EUDI-wallet), verplicht lidstaten om wallet solutions aan alle burgers en bedrijven beschikbaar te stellen, en breidt het kader uit naar private organisaties als relying parties. Verzekeraars worden direct geraakt, omdat zij toegang krijgen tot geverifieerde, herbruikbare identiteitsattestaties op een betrouwbaarheidsniveau dat voorheen moeilijk op grote schaal te bereiken was.

Onder het oorspronkelijke eIDAS-kader verschilden identiteitsschema’s sterk tussen lidstaten, en private organisaties hadden beperkte toegang tot grensoverschrijdende identiteitsverificatie. eIDAS 2.0 sluit deze lacunes door een consistente standaard te creëren voor hoe identiteit wordt geverifieerd, gepresenteerd en geaccepteerd in heel Europa. Voor verzekeraars betekent dit dat een klant die zijn identiteit al heeft geverifieerd via een gecertificeerde EUDI-wallet, geverifieerde attestaties zoals naam, adres of geboortedatum rechtstreeks met een verzekeraar kan delen, zonder het verificatieproces opnieuw te doorlopen.

De verordening versterkt ook de juridische status van gekwalificeerde elektronische handtekeningen en introduceert attestaties als erkend formaat voor het delen van vertrouwde gegevens. Dit geeft verzekeraars een solide juridische en technische basis voor digitale contractering, toestemmingsbeheer en klantauthenticatie. Belangrijk is daarbij dat eIDAS 2.0 de rechtskracht van elektronische handtekeningen regelt, maar geen uitspraak doet over alle nationale vormvereisten: of een bepaalde transactie rechtsgeldig digitaal kan worden gesloten, blijft mede afhankelijk van nationaal recht.

Hoe beïnvloedt de EUDI-wallet de onboarding van verzekeringsklanten?

De EUDI-wallet heeft het potentieel om de onboarding van verzekeringsklanten aanzienlijk sneller en minder omslachtig te maken. In plaats van klanten te vragen documenten te uploaden, lange formulieren in te vullen of identiteitscontroles te herhalen die ze elders al hebben doorlopen, kunnen verzekeraars als geregistreerde relying parties wallet-gebaseerde attestaties accepteren die al op een hoog betrouwbaarheidsniveau zijn geverifieerd. Dit verkort de onboardingtijd en verlaagt het risico op afhaken tijdens het aanmeldproces.

In de praktijk kan een klant die een nieuw verzekeringsproduct afsluit, zijn geverifieerde identiteit, adres en relevante attestaties rechtstreeks vanuit zijn EUDI-wallet delen via één interactie. De verzekeraar ontvangt cryptografisch ondertekende gegevens waarvan de handtekening van de uitgever kan worden geverifieerd tegen de relevante nationale trusted list. Daarnaast moet de intrekkingsstatus worden gecontroleerd via informatie van de uitgever, en kan worden vastgesteld dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait aan de hand van de wallet unit attestation. Alleen de handtekeningverificatie kan volledig offline plaatsvinden; de overige controles vereisen contact met externe bronnen. Dit is het principe van eenmalig verifiëren, overal hergebruiken, en het is een van de meest praktische voordelen die eIDAS 2.0 de verzekeringssector biedt.

Voor verzekeraars betekent dit ook dat ze moeten nadenken over hoe onboardingstromen worden ontworpen. Systemen die zijn gebouwd rondom het uploaden van documenten en handmatige beoordelingsprocessen moeten worden bijgewerkt om wallet-gebaseerde attestaties te kunnen accepteren en verwerken. Organisaties die vroeg investeren in deze infrastructuur zullen een merkbaar soepelere klantervaring kunnen bieden in vergelijking met organisaties die nog steeds vertrouwen op verouderde verificatiemethoden. Je kunt verkennen hoe digitale identiteitsoplossingen dit soort modernisering ondersteunen.

Welke verzekeringstoepassingen profiteren het meest van eIDAS 2.0?

Verschillende verzekeringstoepassingen hebben het meest te winnen bij eIDAS 2.0, met name toepassingen waarbij herhaalde identiteitscontroles, grensoverschrijdende klanten of hoogwaardige transacties met sterke authenticatie vereist zijn. De verordening vermindert de wrijving in processen die momenteel afhankelijk zijn van handmatige verificatie of papieren documentatie.

De toepassingen met de duidelijkste voordelen zijn:

• Onboarding van nieuwe klanten: Het accepteren van geverifieerde attestaties uit een EUDI-wallet elimineert de noodzaak van het uploaden van documenten en handmatige beoordeling, mits de verzekeraar als relying party is geregistreerd en de attributenscope overeenkomt met wat per intended use is vastgelegd.
• Contractering en verlengingen van polissen: Een gekwalificeerde elektronische handtekening (QES) heeft op grond van artikel 25, lid 2, van de verordening dezelfde rechtskracht als een handgeschreven handtekening, waardoor contracten digitaal kunnen worden ondertekend met volledige juridische geldigheid in de hele EU. Of nationale vormvereisten dit in alle gevallen toelaten, blijft afhankelijk van nationaal recht.
• Schadeafhandeling: Geverifieerde identiteits- en attribuutattestaties kunnen de validatie van claims versnellen, met name wanneer bewijs van identiteit of arbeidsstatus vereist is.
• Grensoverschrijdende klanten: eIDAS 2.0 maakt het eenvoudiger om klanten uit andere EU-lidstaten te onboarden en te bedienen met behulp van hun nationale wallet-attestaties, dankzij de interoperabiliteitsvereisten in de verordening.
• KYC- en AML-compliance: Herbruikbare, geverifieerde identiteitsattestaties kunnen de kosten en tijd van Know Your Customer-controles verlagen. Hergebruik van KYC wordt echter mede bepaald door AML-regelgeving en sectorale regels. eIDAS 2.0 regelt dit niet zelfstandig. Vanaf juli 2027 wordt ook de AMLR van toepassing, wat aanvullende verplichtingen met zich mee kan brengen.

Elk van deze toepassingen profiteert van hetzelfde onderliggende principe: vertrouwde identiteitsattestaties die al zijn geverifieerd, hoeven niet opnieuw te worden geverifieerd. Dit bespaart klanten tijd, verlaagt de operationele kosten voor verzekeraars en verbetert de algehele kwaliteit van de identiteitsgegevens die worden bewaard.

Welke complianceverplichtingen schept eIDAS 2.0 voor verzekeraars?

eIDAS 2.0 schept concrete complianceverplichtingen voor verzekeraars die actief zijn in de EU, met name rond het accepteren van EUDI-wallet-attestaties, het gebruik van gekwalificeerde trust services en het voldoen aan interoperabiliteitsvereisten. Verzekeraars die vallen onder de categorie relying parties, dat wil zeggen organisaties die identiteitsattestaties uit wallets accepteren, moeten zich registreren bij de bevoegde nationale autoriteit op grond van CIR (EU) 2025/848, voordat zij walletdata kunnen opvragen. Per intended use wordt daarbij vastgelegd welke attributen en attestaties worden opgevraagd. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie.

Belangrijke complianceoverwegingen voor verzekeraars zijn:

1. Accepteren van EUDI-wallet-attestaties: Verzekeraars die als financiële dienstverleners vallen onder de gereguleerde sectoren waarvoor de acceptatieplicht uit artikel 5f geldt, moeten vanaf 24 december 2027 EUDI-wallet-gebaseerde authenticatie en identiteitsdeling kunnen accepteren, binnen de context waarin sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is. Micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro zijn van deze verplichting uitgezonderd.
2. Gekwalificeerde elektronische handtekeningen: Contracten en toestemmingsformulieren die zijn ondertekend met een QES moeten worden geaccepteerd als juridisch gelijkwaardig aan handgeschreven handtekeningen, conform artikel 25, lid 2. Een QES vereist een gekwalificeerd certificaat en een QSCD. Een relying party heeft geen eigen QTSP nodig om een EUDI-wallet te accepteren, maar een QTSP is wel relevant bij gekwalificeerd tekenen en gekwalificeerde attestaties.
3. Gegevensminimalisatie: eIDAS 2.0 versterkt het principe dat alleen de gegevens die strikt noodzakelijk zijn voor een transactie mogen worden opgevraagd. Verzekeraars moeten beoordelen wat zij verzamelen en waarom, en dit afstemmen op de geregistreerde attributenscope. Goedkeuring van gegevensdeling in de wallet vormt geen automatische toestemming als rechtsgrond onder artikel 6, lid 1, onder a, AVG. Een zelfstandige AVG-grondslag voor de verwerking blijft vereist.
4. Interoperabiliteitsstandaarden: Systemen moeten in staat zijn attestaties te lezen en te verwerken in formaten die zijn afgestemd op het Architecture and Reference Framework (ARF). De ondersteunde credentialformaten zijn mdoc en SD-JWT VC. Voor uitgifte wordt OID4VCI gebruikt, voor presentatie OID4VP.
5. Audit en archivering: Verzekeraars moeten volledige registraties bijhouden van aan identiteit gekoppelde transacties, met name voor ondertekende documenten en compliancecontroles.

Deze verplichtingen overlappen met bestaande regelgevingsvereisten zoals de AVG, AML-richtlijnen en sectorspecifieke regels. Verzekeraars moeten eIDAS 2.0-compliance niet behandelen als een op zichzelf staand project, maar als onderdeel van een bredere strategie voor digitale identiteit en compliance. De financiële dienstensector navigeert door veel van dezelfde uitdagingen.

Hoe moeten verzekeraars hun systemen voorbereiden op eIDAS 2.0?

Verzekeraars moeten beginnen met de voorbereiding op eIDAS 2.0 door hun huidige infrastructuur voor identiteitsverificatie en onboarding te auditen, hiaten ten opzichte van de nieuwe vereisten te identificeren en een routekaart voor integratie op te stellen. Het doel is om te gaan van gefragmenteerde, documentzware processen naar een verbonden systeem dat geverifieerde digitale identiteitsattestaties kan accepteren, verwerken en opslaan conform de vereisten van de verordening en de uitvoeringshandelingen.

Praktische voorbereidingsstappen zijn onder meer het beoordelen hoe identiteitsgegevens momenteel worden verzameld en opgeslagen, het evalueren of bestaande systemen wallet-gebaseerde attestaties in mdoc- of SD-JWT VC-formaat kunnen accepteren via OID4VP, en het beoordelen van de behoefte aan gekwalificeerde trust services zoals een QES voor contractering. Organisaties die al hebben geïnvesteerd in op API gebaseerde onboardinginfrastructuur zullen integratie eenvoudiger vinden, terwijl organisaties met oudere legacy-systemen mogelijk voor een grotere technische uitdaging staan.

Het is ook de moeite waard om nu al kennis te maken met de technische specificaties in het ARF. Uiterlijk op 24 december 2026 moet iedere EU-lidstaat minimaal één gecertificeerde EUDI-wallet beschikbaar hebben voor burgers, inwoners en bedrijven, en zijn publieke instanties verplicht genotificeerde wallets te accepteren voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Deze deadline markeert het moment van notificatie en uitgifte. Volledige functionele interoperabiliteit in de hele EU zal zich in de praktijk geleidelijk ontwikkelen. Voor verzekeraars als gereguleerde private partijen geldt de acceptatieplicht uit artikel 5f vanaf 24 december 2027. De periode tussen beide deadlines biedt ruimte om integraties te testen voordat de verplichting ingaat. Vroeg vertrouwd raken met het ARF en de uitvoeringshandelingen geeft jouw team een voorsprong. Je kunt meer lezen over hoe zo’n implementatieaanpak er in de praktijk uitziet.

Welke risico’s lopen verzekeraars bij het uitstellen van eIDAS 2.0-adoptie?

Verzekeraars die de adoptie van eIDAS 2.0 uitstellen, lopen een combinatie van compliancerisico, concurrentienadeel en operationele inefficiëntie. Naarmate de verordening volledig van kracht wordt en EUDI-wallets breder worden gebruikt, zullen organisaties die hun systemen niet hebben bijgewerkt moeite hebben om tegelijkertijd aan klantverwachtingen en regelgevingsvereisten te voldoen.

Vanuit complianceperspectief kan het niet voldoen aan de acceptatieplicht voor EUDI-wallet-attestaties of gekwalificeerde elektronische handtekeningen verzekeraars blootstellen aan regelgevend toezicht. De acceptatieplicht voor gereguleerde private partijen in de financiële dienstverlening, waaronder verzekeraars die onder artikel 5f vallen, gaat in op 24 december 2027. Organisaties zonder adequate infrastructuur lopen het risico gedwongen te worden onder tijdsdruk kostbare aanpassingen door te voeren. Daarbij geldt ook de registratieplicht onder CIR (EU) 2025/848: zonder geldige registratie als relying party mag een organisatie geen walletdata opvragen.

Vanuit concurrentieperspectief zullen verzekeraars die vroeg wallet-gereed onboarding adopteren, een snellere en eenvoudigere klantervaring bieden. Klanten die hun identiteit al hebben geverifieerd via hun nationale wallet, zullen van nature de voorkeur geven aan aanbieders die die attestaties zonder wrijving kunnen accepteren. Wie dat niet kan, zal hogere uitvalpercentages en lagere conversie zien, met name onder digitaal actieve klanten.

Er is ook een langer termijnrisico rond gegevenskwaliteit. Organisaties die blijven vertrouwen op zelfgerapporteerde of handmatig geverifieerde gegevens, zullen identiteitsregistraties opbouwen van een lager betrouwbaarheidsniveau dan die gebouwd op wallet-gebaseerde verificatie. Dit creëert vervolgproblemen voor fraudepreventie, schadevalidatie en AML-compliance. De inwerkingtreding van de AMLR in juli 2027 vergroot de druk op kwalitatief hoogwaardige identiteitsgegevens verder. De beschikbare resources over gereedheid voor digitale identiteit kunnen verzekeraars helpen beoordelen waar zij momenteel staan.

Hoe helpt TrustTech verzekeraars bij het navigeren door eIDAS 2.0

De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop. Via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.

Voor verzekeraars doet de ID Connector concreet het volgende:

• Wallet-gebaseerde attestaties accepteren in bestaande onboardingstromen, inclusief de registratie als relying party onder CIR (EU) 2025/848
• Verificatie uitvoeren tegen nationale trusted lists, intrekkingsstatus controleren via de statusinformatie van de uitgever, en wallet unit attestations valideren om vast te stellen dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait
• De geregistreerde attributenscope bewaken zodat verzoeken binnen de per intended use vastgelegde grenzen blijven
• Gekwalificeerd tekenen mogelijk maken via een aangesloten QTSP, voor poliscontracten, verlengingen en toestemmingsbeheer
• Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata ondersteunen, waardoor herhaalde verificatie voor terugkerende klanten wordt verminderd, binnen de grenzen van de toepasselijke AML-regelgeving
• Een volledig auditspoor opbouwen dat identiteit koppelt aan elke handtekening en beslissing
• Integratie mogelijk maken zonder systemen van scratch te herbouwen, via een API-first aanpak

Het platform is gebouwd op Europese digitale identiteitsstandaarden en ontworpen om productieklaar te zijn in minder dan vijf maanden. Of je nu net begint met het beoordelen van jouw eIDAS 2.0-gereedheid of al een implementatie plant, de ID Connector biedt de technische basis om de acceptatieplicht van 24 december 2027 tijdig te halen. Neem contact op met TrustTech om te bespreken wat eIDAS 2.0 betekent voor jouw organisatie en hoe je aan de slag kunt gaan.