Hoe definieert eIDAS 2.0 een identiteit met een hoog betrouwbaarheidsniveau?

Onder eIDAS 2.0 is hoog betrouwbaarheidsniveau het hoogste identiteitsbetrouwbaarheidsniveau dat in de verordening is gedefinieerd. Het betekent dat een identiteit met de grootst mogelijke zekerheid is geverifieerd, met behulp van robuuste verificatiemethoden en sterke meervoudige authenticatie. Hoog betrouwbaarheidsniveau is van toepassing wanneer het risico op identiteitsfraude of misbruik groot genoeg is om de sterkst beschikbare waarborgen te vereisen.

Verordening (EU) 2024/1183 wijzigt Verordening (EU) 910/2014 en definieert drie betrouwbaarheidsniveaus, waarbij hoog bovenaan staat. Begrijpen wat het vereist, hoe het verschilt van het niveau eronder en waar het van toepassing is, helpt organisaties bepalen of hun huidige identiteitsinfrastructuur geschikt is voor het beoogde doel. De onderstaande secties behandelen elk van deze vragen op een praktische en inhoudelijk onderbouwde manier.

Wat zijn de drie betrouwbaarheidsniveaus die in eIDAS 2.0 zijn gedefinieerd?

eIDAS 2.0 definieert drie identiteitsbetrouwbaarheidsniveaus: laag, substantieel en hoog. Elk niveau weerspiegelt een andere mate van vertrouwen in de geclaimde identiteit van een persoon, gebaseerd op hoe die identiteit is geverifieerd en hoe deze wordt geauthenticeerd tijdens gebruik. Hoe hoger het niveau, hoe strenger de vereisten voor zowel inschrijving als doorlopende authenticatie.

De drie niveaus vormen een gelaagd kader dat organisaties en lidstaten kunnen toepassen afhankelijk van de gevoeligheid van een dienst of transactie:

• Laag betrouwbaarheidsniveau biedt een beperkte mate van vertrouwen. Het is geschikt voor diensten waarbij de gevolgen van identiteitsfraude minimaal zijn en eenvoudige zelfverklaring voldoende is.
• Substantieel betrouwbaarheidsniveau biedt een gemiddeld niveau van vertrouwen. Het vereist geverifieerde identiteitscontrole en meervoudige authenticatie, waardoor het geschikt is voor een breed scala aan onlinediensten.
• Hoog betrouwbaarheidsniveau biedt de grootste mate van vertrouwen. Het vereist de meest stringente identiteitscontrole en de sterkste authenticatiemethoden, en is voorbehouden aan diensten met een hoog risico en gevoelige transacties.

Deze gelaagde aanpak stelt organisaties in staat het niveau van identiteitsbetrouwbaarheid af te stemmen op het werkelijke risico dat gepaard gaat met een bepaalde interactie. Voor veel gereguleerde sectoren zoals financiën, gezondheidszorg en overheid is hoog betrouwbaarheidsniveau geen optie maar een regelgevende verwachting die voortvloeit uit zowel eIDAS 2.0 als sectorspecifieke regelgeving.

Aan welke specifieke vereisten moet een identiteitsschema voldoen voor hoog betrouwbaarheidsniveau?

Om te kwalificeren als hoog betrouwbaarheidsniveau onder eIDAS 2.0 moet een identiteitsschema voldoen aan strikte vereisten op twee dimensies: identiteitscontrole (hoe de identiteit wordt vastgesteld) en authenticatie (hoe de identiteit wordt geverifieerd op het moment van gebruik). Beide dimensies moeten onafhankelijk van elkaar voldoen aan de criteria voor hoog betrouwbaarheidsniveau.

Voor identiteitscontrole moet het schema verifiëren dat de geclaimde identiteit bestaat en toebehoort aan de persoon die deze presenteert. Dit omvat doorgaans controle aan de hand van gezaghebbende bronnen zoals door de overheid uitgegeven documenten, en bevestiging dat de persoon die de identiteit presenteert fysiek dezelfde persoon is. Verificatie op afstand, zoals het uitlezen van een NFC-chip uit een biometrisch paspoort gecombineerd met liveness-detectie, wordt geaccepteerd wanneer de toegepaste methode voldoet aan de vereiste technische normen die in de toepasselijke uitvoeringshandelingen zijn vastgelegd.

Voor authenticatie vereist hoog betrouwbaarheidsniveau het gebruik van meervoudige authenticatie waarbij ten minste twee onafhankelijke factoren worden gebruikt. Deze factoren moeten afkomstig zijn uit ten minste twee verschillende categorieën: iets wat je weet, iets wat je hebt en iets wat je bent. De authenticator zelf moet hardwaregebaseerd of cryptografisch beveiligd zijn, waardoor deze bestand is tegen klonen, phishing en replay-aanvallen.

Het schema moet ook aantonen dat de koppeling tussen de geverifieerde identiteit en de authenticator robuust is. Dit betekent dat de attestatie die na de controle wordt uitgegeven veilig gekoppeld moet zijn aan de persoon en beschermd moet zijn tegen ongeautoriseerd gebruik of overdracht.

Hoe verschilt hoog betrouwbaarheidsniveau van substantieel betrouwbaarheidsniveau onder eIDAS 2.0?

Het belangrijkste onderscheid tussen hoog en substantieel betrouwbaarheidsniveau ligt in de sterkte van het authenticatiemechanisme en de strengheid van de identiteitscontrole. Substantieel betrouwbaarheidsniveau vereist geverifieerde identiteit en meervoudige authenticatie, maar staat softwaregebaseerde authenticators toe en biedt iets meer flexibiliteit in verificatiemethoden. Hoog betrouwbaarheidsniveau vereist hardware-ondersteunde authenticatie en laat geen ruimte voor zwakkere alternatieven.

In de praktijk kan een substantieel betrouwbaarheidsniveau-schema gebruikmaken van een mobiele app met een pincode en biometrische ontgrendeling als tweede factor. Een hoog betrouwbaarheidsniveau-schema vereist dat de cryptografische sleutel die voor authenticatie wordt gebruikt, is opgeslagen in een hardware-beveiligingselement, zoals een secure enclave op een apparaat of een dedicated hardwaretoken, en dit beveiligde middel nooit verlaat. Dit onderscheid is technisch essentieel: bij hoog betrouwbaarheidsniveau kan de privésleutel niet worden geëxtraheerd of gekopieerd.

Het verschil strekt zich ook uit tot de identiteitscontrole. Substantieel betrouwbaarheidsniveau staat verificatiemethoden op afstand toe die robuust zijn, maar mogelijk afhankelijk zijn van documentscans en videogebaseerde controles. Hoog betrouwbaarheidsniveau vereist een hogere mate van zekerheid, waarbij doorgaans verificatie aan de hand van chipdocumenten vereist is, gecombineerd met biometrische vergelijking. Of een persoonlijke controle strikt vereist is, hangt af van de toepasselijke uitvoeringshandeling en de gekozen verificatiemethode.

Voor organisaties die bepalen welk niveau ze willen nastreven, geldt het volgende: als jouw dienst toegang biedt tot gevoelige persoonsgegevens, financiële rekeningen, medische dossiers of juridische transacties, is substantieel betrouwbaarheidsniveau mogelijk niet voldoende. Hoog betrouwbaarheidsniveau is de juiste basis voor diensten waarbij de gevolgen van identiteitsfraude ernstig zijn.

Welke authenticatiemethoden komen in aanmerking onder het hoge betrouwbaarheidsniveau?

Onder eIDAS 2.0 moeten authenticatiemethoden die in aanmerking komen voor hoog betrouwbaarheidsniveau hardware-ondersteund, cryptografisch beveiligd en bestand zijn tegen de meest voorkomende aanvalsvectoren, waaronder phishing, man-in-the-middle-aanvallen en diefstal van attestaties. De kern van de vereiste is dat de privécryptografische sleutel die voor authenticatie wordt gebruikt, is opgeslagen in een tamper-evident hardware-element en dit element nooit verlaat.

Methoden die aan deze norm voldoen zijn onder meer:

1. Smartcards en hardwaretokens die cryptografische handtekeningen genereren met behulp van sleutels die zijn opgeslagen in een beveiligde chip, zoals die welke worden gebruikt in gekwalificeerde apparaten voor het aanmaken van elektronische handtekeningen (QSCD’s).
2. FIDO2-hardwarebeveiligingssleutels (zoals die welke voldoen aan de WebAuthn-standaard) waarbij de authenticator een fysiek apparaat is met een dedicated beveiligd element.
3. Mobiele apparaten met hardware-ondersteunde sleutelopslag, waarbij authenticatie afhankelijk is van een secure enclave of Trusted Execution Environment (TEE) en gecombineerd wordt met biometrische verificatie die aan die hardware is gekoppeld.
4. Nationale eID-kaarten met chipgebaseerde authenticatie, waarbij de chip cryptografische sleutels opslaat en de kaart wordt gebruikt in combinatie met een pincode of biometrische factor.

Softwarematige authenticators, ook die met biometrie, komen op zichzelf niet in aanmerking voor hoog betrouwbaarheidsniveau, omdat de sleutels die ze beschermen in beginsel kunnen worden geëxtraheerd of gecompromitteerd. De hardwarevereiste is wat hoog betrouwbaarheidsniveau-authenticatie onderscheidt van de methoden die zijn toegestaan op substantieel niveau.

Wat betekent hoog betrouwbaarheidsniveau voor EUDI Wallet-compliance?

De Europese Digitale Identiteitswallet, geïntroduceerd onder eIDAS 2.0, is standaard ontworpen om te functioneren op het hoge betrouwbaarheidsniveau. Dit betekent dat de wallet solution moet voldoen aan alle vereisten voor identiteitscontrole en authenticatie die op dit niveau gelden, en dat de attestaties die via de wallet worden opgeslagen of gepresenteerd hetzelfde niveau van betrouwbaarheid dragen.

Voor organisaties die de EUDI-wallet accepteren of erop vertrouwen voor identiteitsverificatie heeft dit een directe implicatie: wanneer een gebruiker attestaties uit zijn wallet presenteert, kunnen deze worden vertrouwd op het hoge betrouwbaarheidsniveau, mits de wallet solution is gecertificeerd en de wallet unit attestation met succes is geverifieerd. Verificatie omvat daarbij meer dan alleen het controleren van een cryptografische handtekening: een relying party dient ook de intrekkingsstatus te controleren via de statusinformatie van de uitgever, en de wallet unit attestation te verifiëren om vast te stellen dat de presenterende wallet instance draait op een gecertificeerde wallet solution. Alleen de verificatie van de handtekening van de uitgever aan de hand van de nationale trusted list kan volledig offline plaatsvinden.

Iedere EU-lidstaat moet uiterlijk op 24 december 2026 minimaal één gecertificeerde EUDI-wallet operationeel hebben voor burgers, inwoners en bedrijven. Publieke instanties moeten genotificeerde wallets vanaf die datum accepteren als identificatiemiddel voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Voor gereguleerde private partijen, zoals banken, zorgaanbieders en telecomaanbieders, geldt de acceptatieplicht op grond van artikel 5f van de verordening vanaf 24 december 2027. Daarbij geldt dat micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal €10 miljoen van deze verplichting zijn uitgezonderd. Voor organisaties die hun systemen nu voorbereiden, betekent dit het opbouwen van de technische en juridische capaciteit om walletgebaseerde attestaties op het hoge betrouwbaarheidsniveau te ontvangen en te verifiëren. Een relying party moet zich daarvoor registreren bij de bevoegde nationale autoriteit op grond van CIR (EU) 2025/848, voordat walletdata kan worden opgevraagd.

Welke sectoren en gebruiksscenario’s vereisen identiteit op hoog betrouwbaarheidsniveau?

Identiteit op hoog betrouwbaarheidsniveau is vereist waar het risico op identiteitsfraude hoog is en de gevolgen van fouten ernstig zijn. Onder eIDAS 2.0 zijn bepaalde diensten expliciet verplicht identiteiten op hoog betrouwbaarheidsniveau te accepteren, en in gereguleerde sectoren is de verwachting van hoog betrouwbaarheidsniveau ingebouwd in bestaande juridische kaders die naast eIDAS 2.0 gelden.

Sectoren en gebruiksscenario’s waar hoog betrouwbaarheidsniveau doorgaans vereist of sterk aanbevolen is, zijn onder meer:

• Financiële dienstverlening: Het openen van bankrekeningen, toegang tot beleggingsplatforms, het uitvoeren van transacties met hoge waarde en het voldoen aan KYC- en AML-verplichtingen onder PSD2 en anti-witwasrichtlijnen. Hergebruik van KYC wordt daarbij mede bepaald door AML-regelgeving en sectorale regels die naast eIDAS 2.0 van kracht blijven.
• Overheidsdiensten: Toegang tot belastinggegevens, aanvragen van vergunningen of uitkeringen, ondertekenen van juridische documenten en elke interactie met overheidsinstanties waarbij gevoelige persoonsgegevens betrokken zijn.
• Gezondheidszorg: Toegang tot patiëntendossiers, uitschrijven of claimen van recepten, toestemming geven voor medische procedures en het delen van gezondheidsgegevens over grenzen heen. Voor de verwerking van gezondheidsgegevens moet naast een AVG-grondslag ook een toepasselijke grond uit artikel 9, lid 2, AVG bestaan.
• Farmacie en life sciences: Regelgevende indieningen, toegang tot klinische proeven en verificatie van de toeleveringsketen waarbij de identiteit van bevoegde personen met zekerheid moet worden bevestigd.
• Juridische en notariële diensten: Ondertekenen van contracten, authenticeren van juridische instrumenten en verifiëren van de identiteit van partijen bij een transactie. Of een gekwalificeerde elektronische handtekening in een specifieke situatie rechtsgeldige vervanging biedt voor een handgeschreven handtekening, hangt mede af van nationale vormvereisten die buiten het bereik van eIDAS 2.0 vallen.

Organisaties in de financiële dienstverlening en gezondheidszorg zullen in het bijzonder merken dat hoog betrouwbaarheidsniveau geen keuze is maar een compliancevereiste, zowel onder eIDAS 2.0 als de sectorspecifieke regelgeving die op hen van toepassing is.

Hoe ondersteunt de ID Connector van TrustTech identiteit op hoog betrouwbaarheidsniveau

De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.

Concreet voert de ID Connector de volgende taken uit:

• Verificatie tegen nationale trusted lists, zodat de handtekening van de uitgever van een attestatie wordt gecontroleerd aan de hand van de relevante nationale trusted list conform ETSI TS 119 612.
• Controle van de intrekkingsstatus via de statusinformatie van de uitgever, zodat ingetrokken attestaties niet worden geaccepteerd.
• Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet instance draait op een gecertificeerde wallet solution.
• Bewaking van de geregistreerde attributenscope, zodat alleen attributen worden opgevraagd die overeenkomen met de per intended use geregistreerde scope onder CIR (EU) 2025/848.
• Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata, zodat een eenmaal op hoog betrouwbaarheidsniveau geverifieerde identiteit opnieuw kan worden gebruikt voor vervolgdiensten zonder dat de gebruiker het proces opnieuw doorloopt.
• Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten QTSP, waarbij een gekwalificeerde elektronische handtekening tot stand komt via een Gekwalificeerde Vertrouwensdienstverlener en de identiteit van de ondertekenaar juridisch erkend is in de hele EU op grond van artikel 25, lid 2, van de verordening.

De ID Connector is relevant voor financiële dienstverleners die moeten voldoen aan KYC- en AML-vereisten, voor zorgaanbieders die werken met gevoelige patiëntgegevens, voor farmaceutische organisaties die de identiteit van bevoegde personen moeten bevestigen, en voor overheidsinstanties die vanaf 24 december 2026 verplicht zijn genotificeerde wallets te accepteren. Neem contact op met TrustTech om te bespreken hoe de ID Connector aansluit op jouw specifieke dienst en welke stappen nodig zijn voor registratie als relying party.