De uitrol van de EUDI-wallet raakt een breed scala aan sectoren in Europa, maar sommige industrieën worden geconfronteerd met directere en verdergaande veranderingen dan andere. Financiële dienstverlening, gezondheidszorg, overheid en onderwijs behoren tot de sectoren die het meest direct worden beïnvloed, zowel vanwege hun afhankelijkheid van identiteitsverificatie als omdat Verordening (EU) 2024/1183 specifieke verplichtingen oplegt aan organisaties die daarbinnen actief zijn. Dit artikel bespreekt de belangrijkste vragen die organisaties in deze sectoren op dit moment stellen.
Welke sectoren zijn verplicht de EUDI-wallet te accepteren?
Onder eIDAS 2.0 zijn bepaalde categorieën dienstverleners wettelijk verplicht de EUDI-wallet te accepteren als middel voor identiteitsverificatie. Voor gereguleerde private partijen gaat deze acceptatieplicht in op 24 december 2027, twaalf maanden na de deadline voor walletuitgifte en publieke acceptatie. De verplichting geldt binnen de context waarin sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is en volgt uit artikel 5f van de verordening. Micro- en kleine ondernemingen zijn van deze verplichting uitgezonderd: de uitzondering geldt voor organisaties met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal €10 miljoen.
De verordening maakt onderscheid tussen organisaties die verplicht zijn de EUDI-wallet te accepteren en organisaties die ervoor kunnen kiezen deze vrijwillig te integreren. Verplichte relying parties zijn organisaties die actief zijn in sectoren waar identiteitsverificatie een wettelijke vereiste is, zoals financiële onboarding onder anti-witwasregels of toegang tot overheidsdiensten binnen nationale e-overheidsraamwerken.
Elke relying party die walletdata wil opvragen, moet zich bovendien registreren bij de bevoegde nationale autoriteit van de lidstaat van vestiging conform CIR (EU) 2025/848 van 6 mei 2025, voordat zij attributen of attestaties bij een wallet kan opvragen. Bij die registratie legt de relying party per intended use vast welke attributen en attestaties worden opgevraagd. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie.
In de praktijk omvatten de meest direct getroffen sectoren:
- Financiële dienstverlening (banken, verzekeraars, betaalinstellingen)
- Gezondheidszorg en farmacie (ziekenhuizen, apotheken, zorgverzekeraars)
- Overheid en publieke diensten (belastingdiensten, sociale zekerheid, vergunningverlenende instanties)
- Telecommunicatie (SIM-registratie en contractbeheer)
- Onderwijs en beroepscertificering (universiteiten, certificerende instellingen)
- Transport (luchtvaartmaatschappijen, spoorwegoperators, rijbewijsautoriteiten)
Organisaties buiten deze kernsectoren kunnen integratie ook nuttig vinden, met name wanneer zij momenteel gebruikmaken van externe identiteitsverificatie voor onboarding of toegangsbeheer. Walletgebruik is vrijwillig voor eindgebruikers: artikel 5a beschermt gebruikers tegen benadeling wanneer zij geen wallet gebruiken.
Hoe beïnvloedt de EUDI-wallet de financiële sector?
Voor financiële dienstverlening verandert de EUDI-wallet hoe identiteitsverificatie werkt in elke fase van de klantreis. Banken, betaalinstellingen en verzekeraars kunnen wallet-gebaseerde attestaties gebruiken om de identiteit van klanten te verifiëren tijdens onboarding, te voldoen aan Know Your Customer (KYC)-vereisten en Strong Customer Authentication (SCA) voor betalingen te ondersteunen. Dit vermindert de drempel voor klanten en maakt het tegelijkertijd mogelijk efficiënter aan wettelijke verplichtingen te voldoen.
Een van de meest ingrijpende veranderingen betreft digitale onboarding. Het online openen van een bankrekening vereist tegenwoordig vaak het uploaden van documenten, het maken van selfies en het wachten op handmatige beoordeling. Met de EUDI-wallet kan een klant geverifieerde identiteitsattributen rechtstreeks vanuit zijn wallet delen in één interactie, zonder dat documenten die al door een vertrouwde autoriteit zijn geverifieerd opnieuw hoeven te worden ingediend.
De wallet heeft ook gevolgen voor de naleving van anti-witwasregelgeving. Naarmate AML-regels in heel Europa strenger worden, kunnen geverifieerde digitale attestaties van de EUDI-wallet dienen als betrouwbare bron van identiteitsgegevens, waardoor het risico op fraude wordt verminderd en audittrails worden vereenvoudigd. De AMLR wordt van toepassing in juli 2027 en stuurt aan op identiteitsverificatie via onder andere genotificeerde schema’s, de EUDI-wallet en gekwalificeerde vertrouwensdiensten. Dit is een aanvullende ontwikkeling naast de acceptatieplicht uit artikel 5f van eIDAS 2.0, niet dezelfde verplichting. Hergebruik van KYC-gegevens wordt daarbij mede bepaald door AML-regelgeving en sectorale regels: eIDAS 2.0 regelt dit niet zelfstandig. Organisaties in de financiële dienstverlening die hun systemen nu beginnen voor te bereiden, zijn beter gepositioneerd om zowel aan eIDAS 2.0 als aan de aankomende AML-vereisten te voldoen.
Betalingsauthenticatie is een ander belangrijk aandachtsgebied. In de grootschalige pilots zijn wallet-gebaseerde betaalgebruikssituaties getest, waaronder binnenlandse en grensoverschrijdende transacties, met als doel wallet-gebaseerde SCA te realiseren die zowel veilig als gebruiksvriendelijk is. Bij verificatie van wallet-attestaties zijn drie afzonderlijke controles van belang: verificatie van de handtekening van de uitgever tegen de relevante nationale trusted list, controle van de intrekkingsstatus via statusinformatie van de uitgever, en verificatie van de wallet unit attestation waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait. Alleen de eerste controle kan volledig offline plaatsvinden.
Welke veranderingen brengt de EUDI-wallet voor de gezondheidszorg en farmacie?
In de gezondheidszorg en farmacie maakt de EUDI-wallet veilige, privacybeschermende toegang tot medische diensten en receptbeheer over de grenzen heen mogelijk. Patiënten kunnen documenten zoals de Europese Ziekteverzekeringskaart in hun wallet opslaan, recepten digitaal bij apotheken aanbieden en in andere EU-lidstaten toegang krijgen tot gezondheidszorgdiensten zonder fysieke documenten mee te hoeven nemen.
Voor zorgverleners en apotheken betekent dit dat systemen moeten worden aangepast om wallet-gebaseerde attestaties te accepteren als geldige vorm van identificatie en autorisatie. Een patiënt die een digitaal recept via zijn EUDI-wallet aanbiedt, moet medicatie kunnen ontvangen bij elke deelnemende apotheek, zowel in het thuisland als in het buitenland. E-recepten zijn getest binnen het POTENTIAL-consortium als onderdeel van de grootschalige pilots die liepen van april 2023 tot 2025.
De farmaceutische sector profiteert ook van verbeterde traceerbaarheid en minder receptfraude. Omdat wallet-attestaties cryptografisch zijn ondertekend en uitgegeven door vertrouwde autoriteiten, zijn ze aanzienlijk moeilijker te vervalsen dan papieren of niet-geverifieerde digitale alternatieven. Daarbij geldt dat gezondheidsgegevens bijzondere persoonsgegevens zijn: een relying party heeft naast een registratieplicht onder CIR (EU) 2025/848 ook een zelfstandige AVG-grondslag nodig voor de verwerking, inclusief een toepasselijke grond uit artikel 9, lid 2, AVG.
Voor organisaties in de gezondheidszorg omvatten de belangrijkste voorbereidingsstappen het verbinden van bestaande patiëntidentiteitssystemen met wallet-compatibele infrastructuur en het waarborgen dat medewerkers en patiëntgerichte processen wallet-gebaseerde interacties kunnen afhandelen.
Welke impact heeft de EUDI-wallet op overheid en publieke diensten?
Overheid en publieke diensten zijn zowel de primaire uitgevers als grote afnemers van EUDI-wallet-attestaties. Lidstaten zijn wettelijk verplicht om uiterlijk op 24 december 2026 minimaal één gecertificeerde EUDI-wallet operationeel te hebben voor burgers, inwoners en bedrijven. Publieke instanties en publieke dienstverleners moeten genotificeerde wallets vanaf die datum accepteren als identificatiemiddel voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Dit maakt overheidsinstanties centraal in het gehele ecosysteem, zowel als de instellingen die fundamentele identiteitsattestaties uitgeven als als dienstverleners die die attestaties moeten accepteren voor toegang tot publieke diensten.
Burgers kunnen hun EUDI-wallet gebruiken voor digitale toegang tot een breed scala aan overheidsdiensten, waaronder:
- Aanvragen of verlengen van een paspoort of rijbewijs
- Belastingaangifte doen en belastinggegevens raadplegen
- Aanvragen van sociale zekerheids- of arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
- Toegang tot zorgrechten en verzekeringsgegevens
- Aantonen van organisatievertegenwoordiging voor bedrijfsregistraties
Voor overheidsorganisaties biedt de EUDI-wallet ook de mogelijkheid om de administratieve last te verminderen. Wanneer de identiteit van een burger al is geverifieerd en opgeslagen in een wallet, hoeven overheidsinstanties dezelfde informatie niet herhaaldelijk opnieuw te verifiëren. Dit stroomlijnt processen en verlaagt kosten aan beide kanten.
De uitdaging voor publieke sectororganisaties ligt in het integreren van verouderde systemen met nieuwe wallet-compatibele infrastructuur, het waarborgen van toegankelijkheid voor alle burgers en het handhaven van vertrouwen gedurende de transitie. Publieke instanties die walletdata opvragen, vallen eveneens onder de registratieplicht van CIR (EU) 2025/848 en moeten per intended use de attributenscope vastleggen.
Wat betekent de EUDI-wallet voor onderwijs en beroepscredentials?
De EUDI-wallet creëert een gestandaardiseerde manier om onderwijskwalificaties en beroepsattestaties in heel Europa uit te geven, op te slaan en te presenteren. Studenten en professionals kunnen geverifieerde digitale diploma’s, graden en certificaten in hun wallet bewaren en deze aan werkgevers, universiteiten of vergunningverlenende instanties presenteren zonder papieren kopieën te hoeven opvragen of langdurige verificatieprocessen te doorlopen.
Dit is met name waardevol in een grensoverschrijdende context. Een afgestudeerde uit een EU-land die solliciteert naar een baan of vervolgonderwijs in een ander land, kan geverifieerde attestaties direct delen, waardoor de drempel die momenteel bestaat rond documentauthenticatie en vertaling wordt weggenomen. Daarbij geldt een belangrijke beperking: erkenning van beroepskwalificaties volgt uit Richtlijn 2005/36/EG. De wallet kan de relevante gegevens dragen, maar vormt niet zelf de juridische erkenningsgrondslag.
Voor universiteiten en andere instellingen die attestaties uitgeven, houdt de verschuiving in dat standaarden worden aangenomen voor het uitgeven van attestaties die compatibel zijn met het EUDI-wallet-ecosysteem. De grootschalige pilots omvatten een onderwijs- en sociale zekerheidscomponent, getest binnen het DC4EU-consortium, die specifiek was ontworpen om te testen hoe dit in de praktijk werkt in meerdere lidstaten. Deze pilots zijn afgerond in 2025.
Beroepsvergunningverlenende instanties, zoals die welke medisch specialisten, advocaten of ingenieurs reguleren, moeten ook overwegen hoe hun attestaties passen binnen het wallet-raamwerk, met name waar grensoverschrijdende erkenning van kwalificaties al een wettelijke vereiste is. Organisaties in de wetenschap en onderwijssector kunnen deze transitie aangrijpen als kans om hun attestatie-infrastructuur te moderniseren.
Wanneer moeten organisaties EUDI-wallet-gereed zijn?
Lidstaten zijn verplicht de EUDI-wallet uiterlijk op 24 december 2026 beschikbaar te stellen aan burgers, inwoners en bedrijven. Publieke instanties en publieke dienstverleners moeten genotificeerde wallets vanaf die datum accepteren voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Voor gereguleerde private partijen, zoals banken, zorgaanbieders en telecomoperators, gaat de acceptatieplicht op grond van artikel 5f in op 24 december 2027, twaalf maanden later. In de praktijk betekent dit dat 24 december 2026 het moment is waarop wallets beschikbaar komen en private partijen hun integratie kunnen testen vóór hun eigen deadline op 24 december 2027. De uitzondering voor micro- en kleine ondernemingen geldt ook hier: organisaties met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal €10 miljoen vallen buiten de acceptatieplicht van artikel 5f.
Organisaties die wachten tot de wallet volledig is uitgerold voordat ze beginnen met technische integratie, lopen het risico achter te raken. Wallet-infrastructuur, vertrouwensraamwerken en interoperabiliteitsstandaarden worden nu afgerond, en vroege starters hebben meer tijd om te testen, bij te sturen en hun teams op te leiden voordat naleving verplicht wordt.
De praktische gereedheidsplanning ziet er globaal als volgt uit: organisaties zouden momenteel moeten beoordelen welke van hun processen identiteitsverificatie omvatten, die processen in kaart brengen aan de hand van EUDI-wallet-gebruikssituaties en gesprekken beginnen met technologiepartners over integratiemogelijkheden en de registratieplicht onder CIR (EU) 2025/848. Tegen de relevante deadline, 24 december 2026 voor publieke instanties en 24 december 2027 voor gereguleerde private partijen, is de verwachting dat kernsystemen wallet-compatibel zijn en medewerkers zijn toegerust om wallet-gebaseerde interacties met klanten of burgers te ondersteunen.
Hoe helpt TrustTech organisaties zich voor te bereiden op de uitrol van de EUDI-wallet
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Voor organisaties in de financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en overheid ondersteunt de ID Connector concreet de volgende technische taken:
- Verificatie van de handtekening van de uitgever tegen de relevante nationale trusted lists conform ETSI TS 119 612
- Controle van de intrekkingsstatus via statusinformatie van de uitgever
- Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope, zodat verzoeken buiten de vastgelegde intended use worden gesignaleerd
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata binnen de grenzen van de geregistreerde scope en de toepasselijke AVG-grondslag
- Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten gekwalificeerde vertrouwensdienstverlener, waarbij de QES tot stand komt bij de QTSP en niet bij TrustTech
Of je nu wilt bepalen welke van je processen onder de acceptatieplicht vallen of klaar bent om te starten met technische integratie, de ID Connector biedt de infrastructuur om wallet-gebaseerde verificatie operationeel te maken. Neem contact op met ons team om te bespreken hoe de ID Connector aansluit op jouw situatie.