Welke landen implementeren eIDAS 2.0 al?

Verschillende EU-lidstaten lopen ver voor op schema met de nationale uitvoering van eIDAS 2.0, waarbij landen als Duitsland, Nederland en de Scandinavische en Baltische landen de weg wijzen. De deadline van 24 december 2026 voor lidstaten om een Europese Digitale Identiteitswallet aan alle burgers en bedrijven te bieden, heeft nationale overheden met verschillende snelheden in beweging gebracht. Dit artikel beschrijft wie het verst gevorderd is, wat de grootschalige pilots hebben opgeleverd en wat dit betekent voor organisaties die grensoverschrijdend opereren.

Welke EU-lidstaten zijn het verst gevorderd met eIDAS 2.0?

Duitsland, Nederland, Oostenrijk en de Scandinavische en Baltische landen behoren tot de meest gevorderde landen in hun nationale uitvoering van eIDAS 2.0. Deze landen hadden al een volwassen digitale identiteitsinfrastructuur voordat Verordening (EU) 2024/1183, die Verordening (EU) 910/2014 wijzigt, van kracht werd, wat hen een aanzienlijke voorsprong gaf bij het aanpassen van hun systemen aan de nieuwe vereisten.
Duitsland heeft actief gewerkt aan de verdere ontwikkeling van zijn digitale identiteitsecosysteem, voortbouwend op de bestaande infrastructuur van de nationale identiteitskaart. Nederland heeft een sterke basis via DigiD en eHerkenning, die dagelijks miljoenen burgers en bedrijven bedienen. Oostenrijk lanceerde ID Austria, een nationaal erkende digitale identiteitsoplossing die al in lijn is met de eIDAS-normen en veelvuldig wordt gebruikt voor toegang tot overheidsdiensten.
De Scandinavische en Baltische landen vormen een bijzonder coherente groep. Denemarken, Finland, Noorwegen, Zweden, Estland, Letland en Litouwen hebben al lang geïnvesteerd in grensoverschrijdende digitale identiteit. Estland heeft een van de meest ontwikkelde digitale identiteitsecosystemen ter wereld en geldt al jaren als referentiepunt voor andere lidstaten.
Zuid- en Oost-Europese landen vorderen over het algemeen geleidelijker, vaak vanwege verschillen in bestaande nationale infrastructuur, bestuurlijke capaciteit en het tempo van afstemming van binnenlandse regelgeving op Verordening (EU) 2024/1183.

Wat waren de EU Grootschalige Pilots en wie was erbij betrokken?

De EU Grootschalige Pilots waren vier grote testprogramma’s die in april 2023 zijn gestart om de EUDI-wallet te evalueren vóór de officiële uitrol. Ze omvatten meer dan 350 entiteiten, waaronder particuliere bedrijven en overheidsinstanties uit 26 EU-lidstaten, evenals Noorwegen, IJsland en Oekraïne. Elke pilot was gestructureerd als een publiek-privaat consortium en werd medegefinancierd door de Europese Commissie. De vier pilots liepen tot 2025 en zijn inmiddels afgerond.
De vier pilotprojecten richtten zich elk op verschillende gebruiksscenario’s:

• EU Digital Identity Wallet Consortium (EWC): Richtte zich op Digital Travel Credentials, betalingen en organisational digital identity.
• NOBID Consortium: Een groep Scandinavische en Baltische landen, samen met Italië en Duitsland, die het gebruik van de EUDI-wallet voor het autoriseren van binnenlandse en grensoverschrijdende betalingen uitprobeerde.
• POTENTIAL: Testte zes gebruiksscenario’s: overheidsdiensten, het openen van een bankrekening, SIM-registratie, mobiel rijbewijs, gekwalificeerde handtekening op afstand en e-recepten.
• DC4EU: Bood ondersteuning voor de onderwijs- en socialezekerheidssectoren, waarbij interoperabele digitale diensteninfrastructuren grensoverschrijdend werden ingezet.

De verzamelde inzichten worden gebruikt om de technische architectuur, het beveiligingsmodel en de interoperabiliteitsnormen van de EUDI-wallet te verfijnen vóór de verplichte uitrol naar alle lidstaten. In 2025 is een tweede pilotgolf gestart, met de consortia WE BUILD, gericht op business wallets en betalingen, en APTITUDE, gericht op reizen, ticketing, voertuigregistratie en betalingen.

Wat is de implementatiedeadline van eIDAS 2.0 voor lidstaten?

EU-lidstaten zijn op grond van Verordening (EU) 2024/1183 verplicht om uiterlijk op 24 december 2026 een EUDI-wallet aan alle burgers, ingezetenen en bedrijven te bieden. Deze verplichting geldt voor alle 27 lidstaten zonder uitzondering. Publieke instanties moeten genotificeerde wallets vanaf die datum accepteren als identificatiemiddel voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is.
De wallets moeten voldoen aan een reeks technische en beveiligingsvereisten die zijn vastgelegd in het Architecture and Reference Framework (ARF), dat gezamenlijk is ontwikkeld door de European Digital Identity Cooperation Group en de Europese Commissie. De uitvoeringshandelingen zijn juridisch bindend; het ARF bevat de bijbehorende technische uitwerking. Lidstaten kunnen wallets rechtstreeks via overheidskanalen aanbieden of via gecertificeerde particuliere aanbieders, mits die aanbieders officieel erkend zijn binnen het nationale vertrouwenskader.
De deadline van 24 december 2026 heeft betrekking op beschikbaarheid en publieke acceptatie, niet op volledige adoptie door de gehele samenleving. Lidstaten moeten de wallet beschikbaar stellen voor iedereen die er gebruik van wil maken, maar burgers en bedrijven zijn niet verplicht deze te gebruiken. Walletgebruik is vrijwillig: artikel 5a van de verordening beschermt gebruikers uitdrukkelijk tegen benadeling wanneer zij geen wallet gebruiken.
Voor gereguleerde private partijen in sectoren zoals banken en financiële dienstverlening, gezondheidszorg, telecom, energie, transport, onderwijs, sociale zekerheid, drinkwater, post, digitale infrastructuur en digitale diensten geldt een afzonderlijke acceptatieplicht op grond van artikel 5f van de verordening. Deze verplichting gaat in op 24 december 2027, op het moment dat sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is. Micro- en kleine ondernemingen, dat wil zeggen organisaties met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro, zijn van deze verplichting uitgezonderd. Voor zeer grote onlineplatforms (VLOP’s) geldt een afzonderlijke bepaling van artikel 5f: zij moeten walletacceptatie mogelijk maken waar het platform gebruikersauthenticatie vereist, op vrijwillig verzoek van de gebruiker en voor de minimaal noodzakelijke gegevens.

Hoe verschilt de nationale uitvoering tussen EU-landen?

De nationale uitvoering van eIDAS 2.0 verschilt aanzienlijk, afhankelijk van de bestaande digitale identiteitsinfrastructuur, het regelgevingskader en het investeringsniveau in digitale overheidsdiensten van elk land. Landen met volwassen eID-systemen passen bestaande oplossingen aan en breiden deze uit, terwijl andere landen meer fundamentele componenten van de grond af opbouwen.
Een aantal patronen is zichtbaar in de EU:

1. Landen met geavanceerde eID-systemen (zoals Estland, Nederland, Duitsland en Oostenrijk) richten zich op het upgraden en verbinden van bestaande infrastructuur om te voldoen aan de technische specificaties van de EUDI-wallet.
2. Landen die deelnamen aan de grootschalige pilots hebben vroeg praktische ervaring opgedaan en zijn beter gepositioneerd om de deadline van 24 december 2026 te halen met geteste oplossingen.
3. Landen met minder ontwikkelde nationale eID-infrastructuur investeren naast de EUDI-wallet-vereisten ook in fundamentele identiteitssystemen, wat de tijdlijn veeleisender maakt.
4. Landen die gebruikmaken van betrokkenheid van de private sector bewegen sneller door gecertificeerde commerciële aanbieders toe te staan conforme wallet solutions te ontwikkelen en te beheren onder nationaal toezicht.

De lancering van AltID in Denemarken is een voorbeeld van hoe nationale wallet-initiatieven vorm beginnen te krijgen. Het signaleert een bredere beweging waarbij lidstaten overstappen van pilotdeelname naar daadwerkelijke productimplementatie. Landspecifieke informatie veroudert snel: controleer nationale bronnen vlak voor publicatie of besluitvorming.

Wat betekent de uitvoering van eIDAS 2.0 voor organisaties die grensoverschrijdend opereren?

Voor organisaties die grensoverschrijdend binnen de EU opereren, betekent de uitvoering van eIDAS 2.0 dat een nieuwe, gestandaardiseerde laag van digitale identiteitsinfrastructuur beschikbaar wordt in alle lidstaten. Dit creëert zowel een kans als een nalevingsverplichting: gereguleerde organisaties in sectoren zoals banken en financiële dienstverlening, gezondheidszorg, telecom, energie, transport, onderwijs, sociale zekerheid en digitale diensten moeten op grond van artikel 5f van de verordening EUDI-wallet-attestaties accepteren als geldige vorm van identiteitsverificatie, zodra sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is. Deze verplichting gaat in op 24 december 2027.
Voordat een relying party walletdata kan opvragen, moet zij zich registreren bij de bevoegde nationale autoriteit van de lidstaat van vestiging op grond van CIR (EU) 2025/848 van 6 mei 2025. Bij registratie legt de relying party per intended use vast welke attributen en attestaties worden opgevraagd. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie.
Vanuit praktisch oogpunt moeten grensoverschrijdende organisaties over verschillende zaken nadenken:

• Hoe hun onboarding- en identiteitsverificatieprocessen verbinding zullen maken met op wallet gebaseerde attestaties
• Of hun huidige systemen attestaties kunnen accepteren die zijn uitgegeven door een wallet solution in een andere lidstaat
• Hoe selective disclosure van identiteitsgegevens uit de wallet de wrijving kan verminderen voor klanten die elders al zijn geverifieerd
• Wat hun verplichtingen zijn onder sectorspecifieke regelgeving zoals AML, KYC en PSD2 in combinatie met eIDAS 2.0, waarbij hergebruik van KYC mede wordt bepaald door AML-regelgeving en sectorale regels

Wanneer een klant in Duitsland zijn EUDI-wallet kan gebruiken om een bankrekening in Frankrijk te openen of een gezondheidsdienst in Spanje te gebruiken zonder opnieuw te worden geverifieerd, elimineert dit een van de grootste knelpunten in Europese digitale diensten. Organisaties die hun infrastructuur nu voorbereiden, zijn beter gepositioneerd om deze efficiëntiewinst te benutten wanneer de wallets een kritische adoptiegraad bereiken. Voor organisaties in financiële dienstverlening of overheidsdiensten is deze voorbereiding geen optie: regelgevingsafstemming met eIDAS 2.0 is een wettelijke vereiste.

ID Connector van TrustTech

De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Voor grensoverschrijdende organisaties die zich voorbereiden op de deadlines van 24 december 2026 en 24 december 2027 ondersteunt de ID Connector concreet:

• Wallet-klare identiteitsinfrastructuur: De ID Connector verifieert attestaties tegen de relevante nationale trusted lists, samengebracht in de EU List of Trusted Lists, controleert de intrekkingsstatus via statusinformatie van de uitgever en valideert de wallet unit attestation om vast te stellen dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait.
• Bewaking van de geregistreerde attributenscope: De ID Connector bewaakt per intended use welke attributen en attestaties worden opgevraagd, in lijn met de registratie onder CIR (EU) 2025/848.
• Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata: In plaats van klanten bij elk contactmoment opnieuw te laten verifiëren, maakt de ID Connector veilig hergebruik van geverifieerde identiteitsgegevens mogelijk over organisaties en grenzen heen.
• Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten QTSP: Elke gekwalificeerde handtekening komt tot stand via een qualified trust service provider en is gekoppeld aan een geverifieerde identiteit, waardoor een volledig en tamper-evident dossier ontstaat dat voldoet aan de eIDAS-normen voor een QES.

De ID Connector is relevant voor organisaties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en overheid die tijdig compliant willen zijn met de verplichtingen uit Verordening (EU) 2024/1183. Neem contact op met TrustTech om te bespreken hoe de ID Connector aansluit op jouw digitale identiteitsinfrastructuur.