De European Digital Identity Wallet is een veilige digitale app waarmee EU-burgers, inwoners en bedrijven identiteitsattestaties en officiële documenten volledig online kunnen opslaan, beheren en delen. Het is het middelpunt van Verordening (EU) 2024/1183, die Verordening (EU) nr. 910/2014 wijzigt en in de praktijk wordt aangeduid als eIDAS 2.0. De verordening trad op 20 mei 2024 in werking en verplicht alle EU-lidstaten hun burgers, inwoners en bedrijven een gecertificeerde EUDI-wallet aan te bieden. De onderstaande secties beantwoorden de meest gestelde vragen over hoe de EUDI-wallet werkt, wat erin zit en wanneer je ermee aan de slag kunt.
Hoe werkt de European Digital Identity Wallet precies?
De EUDI-wallet werkt door geverifieerde digitale attestaties op jouw apparaat op te slaan en je in staat te stellen geselecteerde informatie te delen met diensten die daarom vragen. In plaats van een fysiek document te overhandigen of persoonlijke gegevens op elk platform opnieuw in te voeren, keur je direct vanuit de app goed wat er wordt gedeeld. De ontvangende relying party ontvangt cryptografisch ondertekende attestaties die zij kunnen verifiëren aan de hand van meerdere afzonderlijke controles.
De onderliggende technologie is gebaseerd op attestaties in gestandaardiseerde credentialformaten, te weten mdoc (conform ISO/IEC 18013-5 voor proximity-presentatie en ISO/IEC TS 18013-7 voor online presentatie) en SD-JWT VC. Deze formaten koppelen identiteitsgegevens aan een cryptografisch bewijs van de uitgever. Een relying party voert daarbij drie afzonderlijke controles uit: verificatie van de handtekening van de uitgever tegen de relevante nationale trusted list, controle van de intrekkingsstatus van de attestatie via de statusinformatie van de uitgever, en validatie van de wallet unit attestation. Die laatste verificatie bevestigt dat de presenterende wallet draait op een gecertificeerde wallet solution. Alleen de handtekeningverificatie kan volledig offline plaatsvinden; de overige controles vereisen contact met externe bronnen.
Een belangrijk ontwerpprincipe is selective disclosure. Als een dienst alleen hoeft te weten dat je ouder dan 18 bent, deelt de wallet uitsluitend die bevestiging zonder jouw geboortedatum of andere persoonlijke gegevens te onthullen. Dit geeft gebruikers controle over hun eigen gegevens en beperkt onnodige blootstelling van persoonlijke informatie.
De wallet maakt deel uit van een breder ecosysteem van uitgevers, zoals overheden en instellingen die attestaties in de wallet plaatsen, en relying parties, de diensten en organisaties die deze accepteren. Het Architecture and Reference Framework (ARF), ontwikkeld door de Europese Commissie samen met de lidstaten, definieert de technische standaarden die dit ecosysteem interoperabel maken in alle EU-landen. De juridisch bindende vereisten volgen uit de verordening zelf en de bijbehorende uitvoeringshandelingen.
Wat kun je opslaan en waarvoor kun je de EUDI-wallet gebruiken?
De EUDI-wallet is ontworpen om een breed scala aan officiële en persoonlijke attestaties op te slaan die je kunt gebruiken bij zowel publieke als private diensten. Bij de lancering ligt de focus op prioritaire toepassingen, maar het toepassingsgebied is bedoeld om in de loop van de tijd aanzienlijk uit te breiden.
Documenten en attestaties die je in de EUDI-wallet kunt opslaan, zijn onder meer:
- Een nationaal digitaal identiteitsdocument (het mobiel rijbewijs is een van de eerste geplande attestaties)
- Onderwijskwalificaties en diploma’s
- Professionele certificeringen en vergunningen
- Gezondheidsgegevens, zoals recepten of medische dossiers
- Bankrekeninggegevens voor betalingsgerelateerde identificatie
- Reisdocumenten
- Bedrijfsregistratiegegevens voor zakelijke gebruikers
In de praktijk kun je de wallet gebruiken om in te loggen op overheidsportalen, een bankrekening te openen, contracten te ondertekenen met een gekwalificeerde elektronische handtekening, jouw leeftijd te bewijzen, gezondheidszorgdiensten grensoverschrijdend te gebruiken en professionele attestaties te verifiëren bij een sollicitatie. Het doel is één vertrouwde digitale identiteit die overal in Europa werkt, in plaats van een ander inlogmiddel of document voor elk land of elke dienst.
Walletgebruik is vrijwillig. Artikel 5a van de verordening beschermt gebruikers uitdrukkelijk tegen benadeling wanneer zij ervoor kiezen geen wallet te gebruiken. Organisaties mogen toegang tot een dienst dus niet afhankelijk stellen van het gebruik van een EUDI-wallet.
Voor organisaties in sectoren zoals financiële dienstverlening of gezondheidszorg opent de wallet de deur naar gestroomlijnde onboarding- en complianceprocessen waarbij klanten identiteitscontroles niet langer van begin af aan hoeven te herhalen. Daarbij geldt dat hergebruik van eerder geverifieerde identiteitsgegevens ook afhankelijk is van AML-regelgeving en sectorale regels, die eigen vereisten stellen aan de bruikbaarheid van eerder uitgevoerde verificaties.
Wat is het verschil tussen de EUDI-wallet en bestaande digitale ID-oplossingen?
Het belangrijkste verschil zit in reikwijdte, standaardisatie en gebruikerscontrole. Bestaande digitale identiteitsoplossingen, zoals nationale eID-systemen, bankgebaseerde inlogmethoden of commerciële identiteitsapps, zijn doorgaans beperkt tot één land, één sector of één platform. De EUDI-wallet is ontworpen om te werken in alle EU-lidstaten, alle sectoren en zowel publieke als private diensten binnen één regelgevend kader.
De meeste huidige oplossingen werken op basis van een gecentraliseerd model waarbij een centrale aanbieder jouw gegevens beheert en deze namens jou deelt. De EUDI-wallet verschuift dit naar een model waarbij attestaties op jouw eigen apparaat worden opgeslagen in de wallet unit, de wallet instance samen met de beveiligde cryptografische componenten waarin de sleutels zich bevinden. Privésleutels van het persoonlijk identificatiedocument en attestaties kunnen het beveiligde middel niet verlaten. Bij een nieuw toestel worden attestaties opnieuw uitgegeven in plaats van simpelweg gekopieerd. Je bepaalt wat je deelt, met wie en wanneer.
Een ander belangrijk onderscheid is juridische erkenning. Onder eIDAS 2.0 dragen via de EUDI-wallet uitgegeven attestaties het hoogste betrouwbaarheidsniveau en worden zij juridisch erkend in alle EU-lidstaten. Een gekwalificeerde elektronische handtekening (QES) heeft volgens artikel 25, lid 2, van de verordening dezelfde rechtskracht als een handgeschreven handtekening. Daarbij geldt wel dat nationale vormvereisten nationaal recht blijven: eIDAS 2.0 bepaalt de rechtskracht van de QES, maar niet automatisch of iedere transactie daarmee rechtsgeldig kan worden gesloten. Bestaande oplossingen missen vaak deze grensoverschrijdende juridische gelijkwaardigheid.
Ten slotte is de EUDI-wallet gebouwd op open, interoperabele standaarden die zijn vastgelegd in het ARF. Dit betekent dat verschillende nationale wallet solutions met elkaar en met private sectordiensten kunnen communiceren, iets waar gefragmenteerde nationale oplossingen historisch gezien moeite mee hebben gehad.
Wie is verplicht de European Digital Identity Wallet te accepteren?
Onder eIDAS 2.0 zijn bepaalde categorieën dienstverleners wettelijk verplicht de EUDI-wallet te accepteren voor identificatie en authenticatie. De exacte verplichtingen en tijdlijnen verschillen per type organisatie.
Publieke instanties moeten genotificeerde EUDI-wallets uiterlijk op 24 december 2026 accepteren als identificatiemiddel voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Dit is tevens de deadline waarop iedere EU-lidstaat minimaal één gecertificeerde EUDI-wallet operationeel moet hebben voor burgers, inwoners en bedrijven. Het is daarbij van belang te vermelden dat deze deadline ziet op notificatie en uitgifte, niet automatisch op volledige functionele interoperabiliteit in de hele EU.
Voor gereguleerde private partijen geldt een afzonderlijke acceptatieplicht die ingaat op 24 december 2027. Deze verplichting volgt uit artikel 5f van de verordening en geldt binnen de context waarin sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is. De betrokken sectoren zijn:
- Banken en financiële dienstverlening, voor klantidentificatie en onboarding onder KYC- en AML-verplichtingen
- Zorg, voor toegang tot en uitwisseling van gezondheidsgegevens
- Telecom, voor identiteitsverificatie bij het uitgeven van simkaarten of contracten
- Energie, transport, onderwijs, sociale zekerheid, drinkwater en post, voor diensten waarbij sterke authenticatie wettelijk of contractueel vereist is
- Digitale infrastructuur en digitale diensten, waaronder zeer grote onlineplatforms (VLOP’s) met meer dan 45 miljoen gebruikers in de EU
Voor VLOP’s geldt een afzonderlijke bepaling binnen artikel 5f. De verplichting geldt daar waar het platform gebruikersauthenticatie vereist, op vrijwillig verzoek van de gebruiker en voor de minimaal noodzakelijke gegevens.
Micro- en kleine ondernemingen zijn uitgezonderd van de acceptatieplicht onder artikel 5f. De toepasselijke criteria zijn minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro.
Elke organisatie die walletdata wil opvragen, moet zich bovendien registreren als relying party bij de bevoegde nationale autoriteit van de lidstaat van vestiging, conform CIR (EU) 2025/848. Bij die registratie legt de relying party per intended use vast welke attributen en attestaties worden opgevraagd. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie. Een leverancier die walletdata technisch namens een klant verwerkt, wordt daardoor niet automatisch zelf relying party: de registratieplicht ligt bij de organisatie die de dienst aan de eindgebruiker levert.
Buiten de verplichte categorieën wordt verwacht dat veel andere organisaties de wallet vrijwillig zullen integreren naarmate deze breed wordt geadopteerd. Voor organisaties in de overheid en gereguleerde sectoren is vroege voorbereiding belangrijk, omdat acceptatieverplichtingen gepaard gaan met technische integratievereisten die tijd kosten om correct te implementeren.
Wanneer is de European Digital Identity Wallet beschikbaar?
De EUDI-wallet bevindt zich al in een vergevorderd ontwikkelingsstadium. Verordening (EU) 2024/1183 trad op 20 mei 2024 in werking. Eind 2024 werden de eerste vijf kernuitvoeringshandelingen aangenomen, waaronder technische specificaties, beveiligingsstandaarden en interoperabiliteitsregels voor de EUDI-wallet. Deze uitvoeringshandelingen starten de relevante 24-maandentermijn voor de wallets. In 2025 volgde een tweede golf uitvoeringshandelingen, onder andere over gekwalificeerde elektronische archivering, validatie en gekwalificeerde vertrouwensdienstverleners. Op 6 mei 2025 trad CIR (EU) 2025/848 in werking, die de registratie van wallet-relying parties regelt.
De eerstvolgende belangrijke deadline is 24 december 2026: uiterlijk op die datum moet iedere EU-lidstaat minimaal één gecertificeerde EUDI-wallet beschikbaar hebben voor burgers, inwoners en bedrijven, en moeten publieke instanties genotificeerde wallets accepteren als identificatiemiddel. Voor gereguleerde private partijen in de betrokken sectoren geldt vervolgens een acceptatieplicht vanaf 24 december 2027. Daarnaast wordt de Anti-Money Laundering Regulation (AMLR) in juli 2027 van toepassing, wat ook gevolgen heeft voor organisaties die de wallet inzetten voor KYC-doeleinden.
De eerste vier Large Scale Pilots liepen van april 2023 tot 2025 en zijn afgerond. Deze pilots testten wallet-toepassingen in de praktijk in verschillende sectoren: EWC richtte zich op Digital Travel Credentials, betalingen en organisational digital identity; POTENTIAL op overheidsdiensten, het openen van een bankrekening, SIM-registratie, het mobiel rijbewijs, gekwalificeerde handtekening op afstand en e-recepten; NOBID op betalingen; en DC4EU op onderwijs en sociale zekerheid. De resultaten van deze pilots zijn verwerkt in de technische specificaties en implementatierichtlijnen die nu worden afgerond. In 2025 startte een tweede pilotgolf, waaronder de programma’s WE BUILD, gericht op business wallets en betalingen, en APTITUDE, gericht op reizen, ticketing, voertuigregistratie en betalingen.
In de praktijk zal de uitrol geleidelijk verlopen. Sommige lidstaten zullen eerder van start gaan dan andere, en het scala aan ondersteunde attestaties zal in de loop van de tijd uitbreiden. Organisaties die klaar willen zijn wanneer de wallet breed beschikbaar wordt op hun markt, doen er verstandig aan nu al te beginnen met hun technische en compliancevoorbereiding. De regelgevende tijdlijn staat vast en het vereiste integratiewerk is niet triviaal.
Voor bedrijven is de relevante vraag niet alleen wanneer de wallet beschikbaar komt, maar hoe gereed jouw systemen zijn om wallet-gebaseerde attestaties te accepteren en te verwerken wanneer dat moment aanbreekt. Het vroegtijdig begrijpen van de implementatieaanpak geeft je een betekenisvolle voorsprong.
Hoe de ID Connector van TrustTech werkt bij de European Digital Identity Wallet
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Concreet ondersteunt de ID Connector de volgende technische taken:
- Verificatie van de handtekening van de uitgever tegen de relevante nationale trusted lists conform ETSI TS 119 612 en de EU List of Trusted Lists
- Controle van de intrekkingsstatus van attestaties via de statusinformatie van de uitgever
- Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet draait op een gecertificeerde wallet solution
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope, zodat verzoeken buiten de scope van de relying-partyregistratie onder CIR (EU) 2025/848 worden gesignaleerd
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata binnen de grenzen van de toepasselijke AVG-grondslag en sectorale regelgeving
- Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten gekwalificeerde vertrouwensdienstverlener (QTSP), waarbij de QES tot stand komt bij de QTSP en niet bij TrustTech
De ID Connector is relevant voor organisaties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en overheid die onder de acceptatieverplichtingen van eIDAS 2.0 vallen of die wallet-gebaseerde verificatie willen integreren vooruitlopend op de wettelijke deadlines.
Verken onze identiteitsoplossingen of neem contact op met ons team om te bespreken wat de EUDI-wallet betekent voor jouw organisatie.