De EUDI-wallet beschermt persoonsgegevens via selective disclosure, gedecentraliseerde opslag van attestaties op het apparaat van de gebruiker, en juridische waarborgen die voortvloeien uit Verordening (EU) 2024/1183, die Verordening (EU) 910/2014 wijzigt, en de AVG. Je behoudt de controle over wat je deelt, met wie en wanneer. Dit artikel bespreekt de privacy- en beveiligingsmechanismen die zijn ingebouwd in de Europese Digitale Identiteitswallet, inclusief de grenzen van die bescherming.
Welke gegevens slaat de EUDI-wallet daadwerkelijk op?
De EUDI-wallet slaat geverifieerde identiteitsattestaties op die zijn uitgegeven door vertrouwde bronnen, zoals overheden, zorgverleners of onderwijsinstellingen. Dit kan jouw naam, geboortedatum, nationaal identiteitsnummer, rijbewijs, diploma’s, Europese ziekteverzekeringskaart en andere gecertificeerde attestaties omvatten. De wallet slaat alleen op wat je zelf toevoegt.
In tegenstelling tot een account dat is opgeslagen op de server van een derde partij, bevinden de gegevens in jouw EUDI-wallet zich op jouw eigen apparaat. Dit is een bewuste architecturale keuze die volgt uit het ontwerp van het EUDI-walletecosysteem: de wallet instance op jouw toestel, samen met de beveiligde cryptografische componenten, vormt de wallet unit waarin privésleutels zijn opgeslagen. Die sleutels kunnen het beveiligde middel niet verlaten.
De soorten attestaties die de wallet kan bevatten, zijn onder meer:
- Door de overheid uitgegeven identiteitsdocumenten (nationaal identiteitsbewijs, paspoortgegevens) als Person Identification Data (PID)
- Mobiele rijbewijzen
- Opleidingskwalificaties en diploma’s
- Zorggerelateerde attestaties, zoals de Europese ziekteverzekeringskaart
- Professionele certificeringen en organisatorische rollen
- Betalingsautorisatieattestaties
Deze attestaties worden opgeslagen in gestandaardiseerde credentialformaten, met name mdoc (conform ISO/IEC 18013-5 voor proximity-presentatie en ISO/IEC TS 18013-7 voor online presentatie) en SD-JWT VC. Elke relying party kan de authenticiteit ervan controleren via drie afzonderlijke controles: verificatie van de uitgevershandtekening tegen de relevante nationale trusted list, controle van de intrekkingsstatus via de statusinformatie van de uitgever, en validatie van de wallet unit attestation om vast te stellen dat de presenterende wallet draait op een gecertificeerde wallet solution.
Hoe beschermt selective disclosure jouw privacy?
Selective disclosure betekent dat je alleen de specifieke gegevensattributen deelt die een dienst daadwerkelijk nodig heeft. Om te bewijzen dat je ouder bent dan 18, kun je dat feit bevestigen zonder jouw exacte geboortedatum of andere persoonsgegevens te onthullen. Dit is geen afspraak op papier, maar een technisch gehandhaafd mechanisme.
Beide ondersteunde credentialformaten maken selective disclosure mogelijk. Bij SD-JWT VC kiest de wallet welke claims worden onthuld uit een gesigneerde set. Bij mdoc selecteert de wallet de relevante data-elementen per namespace. In beide gevallen blijft de uitgevershandtekening geldig over de onthulde gegevens, zodat de relying party de authenticiteit kan controleren zonder toegang te krijgen tot niet-gedeelde attributen.
Aanvullend maken cryptografische technieken zoals zero-knowledge proofs het in bepaalde scenario’s mogelijk om een claim te bevestigen zonder de onderliggende waarde te onthullen. De beschikbaarheid van deze technieken hangt af van het specifieke credentialschema en de uitvoeringshandelingen die van toepassing zijn op het betreffende attestatietype.
Deze aanpak sluit direct aan bij het beginsel van dataminimalisatie onder de AVG, dat vereist dat alleen de minimaal noodzakelijke persoonsgegevens worden verwerkt voor een bepaald doel. eIDAS 2.0 verankert dit ook technisch: een relying party registreert per intended use welke attributen worden opgevraagd, en een verzoek buiten die geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd.
Wie heeft toegang tot jouw gegevens in de EUDI-wallet?
Alleen jij kunt het delen van gegevens vanuit jouw EUDI-wallet initiëren. Geen enkele derde partij, of het nu een overheidsinstantie, een particulier bedrijf of de wallet provider is, kan toegang krijgen tot jouw attestaties zonder jouw expliciete, actieve goedkeuring. Elke gegevenstransactie vereist jouw bevestiging.
Wanneer een dienst gegevens opvraagt uit jouw wallet, zie je precies wat er wordt gevraagd voordat je akkoord gaat. Je kunt accepteren, weigeren of slechts een deel van het gevraagde delen. Dit is een actieve handeling, geen passieve opt-in.
Relying parties, de bedrijven en publieke diensten die jouw gegevens opvragen, moeten zich registreren bij de bevoegde nationale autoriteit van hun lidstaat van vestiging onder CIR (EU) 2025/848 van 6 mei 2025, voordat zij walletdata kunnen opvragen. Zij opereren daarmee onder wettelijke verplichtingen ten aanzien van de manier waarop zij de door jou gedeelde gegevens verwerken. Ze mogen niet meer gegevens opvragen dan overeenkomt met hun geregistreerde intended use.
Wallet providers, of het nu een overheidsinstantie of een gecertificeerde private aanbieder is, zijn eveneens gebonden aan strikte regels. Zij mogen geen toegang hebben tot de inhoud van jouw wallet en mogen niet registreren met welke diensten je interacteert. Het transactieoverzicht in de wallet is een voorziening voor de gebruiker, geen loggingvoorziening voor de wallet provider of relying party.
Belangrijk onderscheid: de goedkeuring die je geeft in de wallet voor het delen van gegevens is niet automatisch een AVG-toestemming als rechtsgrond onder artikel 6, lid 1, onder a, AVG. Een relying party heeft een zelfstandige AVG-grondslag nodig voor de verwerking van de ontvangen persoonsgegevens. Bij wettelijke KYC-verplichtingen kan dat bijvoorbeeld een wettelijke verplichting zijn. Voor gezondheidsgegevens moet daarnaast een toepasselijke grond uit artikel 9, lid 2, AVG bestaan.
Hoe voorkomt de EUDI-wallet tracking en profilering?
De EUDI-wallet is ontworpen om cross-service tracking en profilering te beperken. Elke keer dat je een attestatie presenteert via OID4VP, wordt een unieke, niet-koppelbare presentatie gegenereerd. Twee verschillende diensten kunnen hun gegevens daardoor niet vergelijken om vast te stellen dat dezelfde persoon met beide heeft geïnteracteerd.
In het huidige digitale landschap kan één inlogidentificator, zoals een e-mailadres of een socialmedia-account, worden gebruikt om een gedetailleerd profiel van jouw gedrag op vele platforms op te bouwen. De EUDI-wallet is ontworpen om dit patroon te doorbreken.
De anti-trackingbescherming werkt via verschillende mechanismen:
- Niet-koppelbare presentaties: Elke attestatiepresentatie genereert een uniek cryptografisch token, zodat twee verificaties van dezelfde attestatie niet aan dezelfde wallet unit kunnen worden gekoppeld.
- Geen centraal logboek: Er is geen centraal register dat bijhoudt wanneer en waar je jouw wallet gebruikt. Transacties worden niet opgeslagen op een manier die een traceerbaar auditspoor creëert dat voor anderen toegankelijk is.
- Geen betrokkenheid van de uitgever bij verificatie: Wanneer je een attestatie presenteert, wordt de oorspronkelijke uitgever niet op de hoogte gesteld. Verificatie van de uitgevershandtekening vindt plaats aan de hand van de nationale trusted lists, samengebracht in de EU List of Trusted Lists, zonder dat de uitgever iets te weten komt over jouw activiteit. De controle van de intrekkingsstatus en de validatie van de wallet unit attestation vereisen wel contact met externe diensten.
- Door gebruiker beheerde identificatoren: Je kunt voor verschillende diensten verschillende pseudonieme identificatoren gebruiken. Deze pseudoniemen worden door de wallet gegenereerd en lokaal bewaard, en verschillen per relying party, waardoor wordt voorkomen dat één identificator een universele trackingsleutel wordt.
Wat gebeurt er met jouw gegevens als je jouw apparaat verliest?
Als je jouw apparaat verliest, blijven jouw persoonsgegevens beschermd omdat de EUDI-wallet is beveiligd met sterke authenticatie, doorgaans een pincode, biometrische vergrendeling of beide. Zonder deze inloggegevens kan niemand de wallet openen of toegang krijgen tot de daarin opgeslagen gegevens.
Jouw attestaties zijn cryptografisch gekoppeld aan jouw wallet unit. De privésleutels van PID en attestaties kunnen het beveiligde middel niet verlaten. Dat betekent dat iemand die fysiek toegang krijgt tot jouw telefoon, jouw attestaties niet eenvoudig naar een ander apparaat kan kopiëren en daar als jou kan gebruiken.
Als jouw apparaat verloren of gestolen is, kun je de volgende stappen ondernemen:
- Meld het verlies aan jouw wallet provider om jouw wallet unit te laten opschorten of intrekken
- Laat jouw attestaties opnieuw uitgeven door de oorspronkelijke uitgevers op een nieuw apparaat, omdat kopiëren technisch niet mogelijk is
- Gebruik tools voor extern apparaatbeheer als jouw apparaat dit ondersteunt om de wallet op afstand te wissen
Omdat de gegevens zijn opgeslagen op jouw apparaat en niet in een centrale clouddatabase, is er geen centrale server die een aanvaller kan doorbreken om tegelijkertijd de identiteitsgegevens van miljoenen mensen te stelen. Dit gedecentraliseerde model vermindert het systeemrisico van grootschalige datalekken. Volledig risicovrij is geen enkel systeem, maar de architecturale keuze voor lokale opslag beperkt de omvang van een eventueel incident aanzienlijk.
Hoe voldoet de EUDI-wallet aan de AVG?
De EUDI-wallet is ontworpen om te voldoen aan de AVG. De kernbeginselen van de verordening, waaronder dataminimalisatie, doelbinding, opslagbeperking en gebruikersrechten, zijn ingebed in de technische en juridische architectuur van de wallet onder eIDAS 2.0. eIDAS 2.0 en de AVG werken samen: eIDAS 2.0 bepaalt de technische normen en het vertrouwenskader, de AVG bepaalt de juridische grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens.
Verschillende AVG-vereisten worden rechtstreeks ondersteund door de manier waarop de wallet werkt:
- Dataminimalisatie: Selective disclosure zorgt ervoor dat alleen noodzakelijke gegevens worden gedeeld
- Doelbinding: Relying parties kunnen alleen gegevens opvragen voor hun geregistreerde, geautoriseerde intended use
- Goedkeuring: Elke gegevensdeling vereist jouw actieve bevestiging, los van de AVG-grondslag die de relying party zelf moet hebben
- Recht op inzage: Je kunt op elk moment alle in jouw wallet opgeslagen attestaties inzien
- Recht op verwijdering: Je kunt attestaties uit jouw wallet verwijderen en eerder uitgegeven attestaties laten intrekken
- Verantwoordingsplicht: Wallet providers en relying parties moeten voldoen aan vastgestelde wettelijke verplichtingen en staan onder toezicht
Walletgebruik is vrijwillig. Artikel 5a van eIDAS 2.0 beschermt gebruikers uitdrukkelijk tegen benadeling wanneer zij geen wallet gebruiken. Organisaties mogen de wallet niet als enige toegangsweg aanbieden op een manier die gebruikers die geen wallet hebben, uitsluit van diensten.
Voor organisaties in sectoren zoals financiële dienstverlening of gezondheidszorg, waar de verplichtingen op het gebied van gegevensbescherming bijzonder streng zijn, is de afstemming tussen eIDAS 2.0 en de AVG extra relevant. De integratie van walletacceptatie in jouw diensten kan jouw bestaande compliancehouding ondersteunen, mits de AVG-grondslag voor de verwerking zelfstandig is geborgd.
Hoe ondersteunt de ID Connector gegevensbescherming in de praktijk
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Voor de privacygerelateerde onderwerpen die in dit artikel aan bod komen, ondersteunt de ID Connector concreet de volgende technische taken:
- Verificatie van de uitgevershandtekening van PID en attestaties tegen de relevante nationale trusted lists conform ETSI TS 119 612 en de EU List of Trusted Lists
- Controle van de intrekkingsstatus via de statusinformatie van de uitgever
- Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet draait op een gecertificeerde wallet solution
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope, zodat alleen attributen worden opgevraagd die overeenkomen met de intended use onder CIR (EU) 2025/848
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata binnen de grenzen van de geregistreerde verwerkingsdoeleinden
- Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten qualified trust service provider
De ID Connector is relevant voor relying parties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en overheid, sectoren waar zowel de acceptatieverplichtingen onder eIDAS 2.0 als de gegevensbeschermingsvereisten onder de AVG strikt zijn. Voor publieke instanties geldt de acceptatieplicht voor genotificeerde EUDI-wallets vanaf 24 december 2026. Voor de relevante gereguleerde private sectoren volgt de verplichting onder artikel 5f van eIDAS 2.0 op 24 december 2027, met uitzondering van micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro.
Verken de digitale identiteitsoplossingen van TrustTech of neem contact op met ons team om te bespreken hoe de ID Connector aansluit op jouw verwerkingsprocessen en compliancevereisten.