Om een EUDI-wallet te verkrijgen, dien je een aanvraag in via de aangewezen wallet provider van jouw nationale overheid. Elke EU-lidstaat is op grond van Verordening (EU) 2024/1183, die Verordening (EU) 910/2014 wijzigt, verplicht om minimaal één EUDI-wallet gratis aan te bieden aan zijn burgers en inwoners. Het exacte proces verschilt per land, maar de wallet is gekoppeld aan jouw geverifieerde nationale identiteit. Dit artikel beschrijft wie in aanmerking komt, wanneer wallets beschikbaar worden, hoe je er een kunt verkrijgen en wat dit betekent voor zowel individuen als organisaties.
Wie komt in aanmerking voor een EUDI-wallet?
Elke EU-burger en -inwoner komt in aanmerking voor een EUDI-wallet. Verordening (EU) 2024/1183 verplicht alle EU-lidstaten om minimaal één EUDI-wallet aan te bieden aan hun burgers en inwoners. De toegangscriteria zijn daarmee bewust breed opgezet. Als je in de Europese Unie woont, heb je het recht om een wallet aan te vragen die door jouw overheid is uitgegeven.
De wallet is niet beperkt tot burgers met een nationaal identiteitsbewijs of paspoort. Ook inwoners, waaronder niet-EU-onderdanen die legaal in een lidstaat verblijven, vallen hieronder. Het doel van Verordening (EU) 2024/1183 is om iedereen in Europa toegang te geven tot een veilige, door de overheid ondersteunde digitale identiteit die werkt over grenzen en online diensten heen.
Bedrijven en organisaties maken ook deel uit van het ecosysteem. Hoewel de wallet zelf aan individuen wordt uitgegeven, zijn bepaalde gereguleerde bedrijven als relying parties verplicht om wallet-gebaseerde attestaties te accepteren. Dit is met name relevant voor organisaties in sectoren zoals financiële dienstverlening, gezondheidszorg en overheidsdiensten, waar identiteitsverificatie een kernonderdeel is van de dagelijkse activiteiten.
Wanneer wordt de EUDI-wallet beschikbaar?
Verordening (EU) 2024/1183 trad op 20 mei 2024 in werking. Eind 2024 werden de eerste vijf kernuitvoeringshandelingen aangenomen, waaronder technische specificaties, beveiligingsstandaarden en interoperabiliteitsregels. Deze uitvoeringshandelingen startten de relevante 24-maandentermijn voor de wallets. In 2025 volgde een tweede golf uitvoeringshandelingen, onder andere over gekwalificeerde elektronische archivering, validatie en gekwalificeerde vertrouwensdienstverleners. Op basis hiervan moeten lidstaten uiterlijk op 24 december 2026 minimaal één gecertificeerde EUDI-wallet operationeel hebben voor burgers, inwoners en bedrijven. Verschillende landen hebben al pilotprogramma’s of vroege nationale uitvoering gelanceerd.
De voortgang verschilt per land. Sommige lidstaten hebben snel gehandeld en laten al zien hoe een nationale wallet-uitrol er in de praktijk uitziet. Andere landen zijn nog bezig met het afronden van hun technische infrastructuur en governancekaders. De Europese Commissie heeft grootschalige pilots uitgevoerd voor verschillende gebruikssituaties om interoperabiliteit en functionaliteit te testen vóór bredere uitrol. Landspecifieke informatie over nationale uitvoering veroudert snel; raadpleeg voor de actuele stand van zaken de officiële bronnen van de betreffende lidstaat.
Voor organisaties in gereguleerde sectoren zijn de komende jaren cruciaal. Publieke instanties moeten genotificeerde wallets vanaf 24 december 2026 accepteren als identificatiemiddel voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Voor gereguleerde private partijen, zoals banken, zorgaanbieders, telecomaanbieders, energiebedrijven, transportbedrijven, onderwijsinstellingen, sociale-zekerheidsinstellingen en aanbieders van digitale diensten, geldt de acceptatieplicht op grond van artikel 5f van de verordening vanaf 24 december 2027, namelijk binnen de context waarin sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is. Voor Very Large Online Platforms geldt artikel 5f waar het platform gebruikersauthenticatie vereist, op vrijwillig verzoek van de gebruiker en voor de minimaal noodzakelijke gegevens. Micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro zijn van de acceptatieplicht uitgezonderd. Technische en compliance-voorbereidingen kunnen daarom beter nu beginnen dan pas wanneer de deadlines naderen.
Hoe verkrijg je daadwerkelijk een EUDI-wallet?
Je verkrijgt een EUDI-wallet door de officiële wallet-app van jouw land te downloaden en een identiteitsverificatieproces te doorlopen dat is gekoppeld aan jouw bestaande nationale identiteit. De exacte stappen zijn afhankelijk van jouw lidstaat, maar het algemene proces volgt een consistent patroon in alle landen.
Zo werkt het proces doorgaans:
- Zoek jouw nationale wallet: Jouw overheid wijst één of meer officiële EUDI-wallet providers aan. Raadpleeg de website van jouw nationale digitale identiteitsautoriteit om de juiste app of dienst te identificeren.
- Download de wallet-app: De wallet is doorgaans beschikbaar als mobiele applicatie voor iOS en Android. Sommige uitvoeringen bieden mogelijk ook webgebaseerde toegang.
- Verifieer jouw identiteit: Je koppelt de wallet aan jouw bestaande door de overheid uitgegeven identiteit, zoals jouw nationale identiteitskaart, paspoort of bestaand eID. Deze stap omvat vaak het uitlezen van een NFC-chip, biometrische controles of verificatie via een bestaand nationaal identiteitsschema.
- Verzamel jouw attestaties: Eenmaal geverifieerd, kun je door de overheid uitgegeven attestaties in jouw wallet laden, te beginnen met een Persoonsidentificatiegegevens (PID)-attestatie, het digitale equivalent van jouw identiteitsdocument.
- Voeg in de loop van de tijd verdere attestaties toe: Naarmate het ecosysteem groeit, kun je andere verifieerbare attestaties toevoegen, zoals een rijbewijs, beroepskwalificaties of gezondheidsgegevens, uitgegeven door vertrouwde instanties.
Het proces is ontworpen om toegankelijk en eenvoudig te zijn. Omdat de wallet voortbouwt op identiteitsgegevens die je al hebt, is de verificatiestap geen volledige herregistratie vanaf nul. Het is een veilige brug tussen jouw bestaande identiteit en jouw nieuwe digitale wallet.
Waarvoor kun je de EUDI-wallet gebruiken?
De EUDI-wallet kan worden gebruikt om jezelf online en persoonlijk te identificeren, specifieke persoonsgegevens te delen met diensten, documenten digitaal te ondertekenen en toegang te krijgen tot zowel publieke als private diensten in EU-lidstaten. De wallet is ontworpen om de noodzaak te verminderen om jouw identiteit steeds opnieuw te bewijzen bij elke nieuwe organisatie waarmee je in contact komt.
Praktische gebruikssituaties zijn onder andere:
- Inloggen op overheidsportalen en publieke diensten zonder gebruikersnaam en wachtwoord
- Een bankrekening openen of KYC-controles uitvoeren bij een financiële instelling
- Jouw leeftijd of kwalificaties aantonen zonder onnodige persoonlijke gegevens te delen
- Contracten en officiële documenten ondertekenen met een gekwalificeerde elektronische handtekening
- Toegang krijgen tot gezondheidszorgdiensten en relevante medische attestaties delen
- Inschrijven aan een universiteit of professionele certificeringen verifiëren
- Reizen binnen de EU met een digitaal reisdocument, waar dat operationeel wordt ondersteund
Een van de belangrijkste kenmerken van de EUDI-wallet is selective disclosure. Je deelt alleen de gegevens die een specifieke interactie vereist. Als een dienst moet bevestigen dat je ouder bent dan 18, kan de wallet dat attribuut bevestigen zonder jouw geboortedatum of andere persoonlijke informatie prijs te geven. Deze aanpak is structureel verankerd in de architectuur van de wallet.
Is de EUDI-wallet veilig in gebruik?
De EUDI-wallet is ontworpen om te voldoen aan de beveiligings- en privacyvereisten van Verordening (EU) 2024/1183. De wallet maakt gebruik van cryptografische technologie om te garanderen dat attestaties tamper-evident zijn en alleen met jouw uitdrukkelijke goedkeuring worden gedeeld. Beveiliging en gebruikerscontrole zijn vanaf de basis ingebouwd in de architectuur.
Attestaties die in de wallet zijn opgeslagen, zijn cryptografisch gebonden aan de wallet unit van de houder. Privésleutels kunnen het beveiligde middel niet verlaten, wat betekent dat attestaties niet zomaar kunnen worden gekopieerd en door iemand anders kunnen worden gebruikt. Bij een nieuw toestel worden attestaties daarom opnieuw uitgegeven in plaats van simpelweg overgezet. De wallet werkt ook op basis van het principe van minimale gegevensdeling, zodat diensten alleen de specifieke informatie ontvangen die zij nodig hebben.
Verificatie van een gepresenteerde attestatie bestaat uit drie afzonderlijke controles: de handtekening van de uitgever wordt gecontroleerd aan de hand van de relevante nationale trusted list, de intrekkingsstatus wordt gecontroleerd via statusinformatie van de uitgever, en de wallet unit attestation wordt geverifieerd om vast te stellen dat de presenterende wallet draait op een gecertificeerde wallet solution. Alleen de eerste controle kan volledig offline plaatsvinden. Een relying party die attestaties accepteert, moet dan ook rekening houden met de noodzaak van online verificatiestappen voor een volledige controle.
Het EUDI-wallet-ecosysteem wordt ondersteund door een vertrouwenskader dat is gedefinieerd in de verordening en de bijbehorende uitvoeringshandelingen. Alleen geaccrediteerde uitgevers kunnen attestaties aan wallets toevoegen. Relying parties moeten zich op grond van CIR (EU) 2025/848 van 6 mei 2025 registreren bij de bevoegde nationale autoriteit van de lidstaat van vestiging voordat zij walletdata kunnen opvragen. Bij registratie leggen zij per intended use vast welke attributen en attestaties zij opvragen. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie.
Voor organisaties in gereguleerde sectoren sluit de wallet aan bij bestaande nalevingsvereisten. Omdat PID-attestaties door de overheid zijn uitgegeven en cryptografisch zijn geverifieerd, bieden zij een hoog betrouwbaarheidsniveau dat aansluit bij de vereisten van kaders zoals KYC en sterke klantauthenticatie. Het nieuwe AML-raamwerk, dat vanaf juli 2027 van toepassing wordt, stuurt aan op identiteitsverificatie via onder andere genotificeerde schema’s, de EUDI-wallet en gekwalificeerde vertrouwensdiensten. Dit is een afzonderlijk kader naast de acceptatieplicht uit Verordening (EU) 2024/1183. Hergebruik van KYC-gegevens blijft mede bepaald door AML-regelgeving en sectorale regels. Ontdek identiteitsoplossingen die zijn gebouwd om aan deze vereisten te voldoen.
Wat moeten organisaties doen om zich voor te bereiden op de EUDI-wallet?
Organisaties moeten nu beginnen met voorbereiden door te beoordelen hoe de EUDI-wallet hun identiteitsverificatieprocessen, klantregistratiestromen en nalevingsverplichtingen zal beïnvloeden. Wachten tot wallets universeel beschikbaar zijn voordat je begint met technische en strategische voorbereiding brengt aanzienlijke risico’s met zich mee, met name voor organisaties in gereguleerde sectoren.
Belangrijke voorbereidingsstappen zijn onder meer het begrijpen welke gebruikssituaties in jouw organisatie wallet-gebaseerde attestaties zullen omvatten, het evalueren of jouw huidige identiteitsinfrastructuur verifieerbare attestaties kan accepteren, en het identificeren van welke regelgevingsvereisten de wallet je zal helpen te vervullen. Organisaties in overheidsdiensten moeten genotificeerde wallets vanaf 24 december 2026 accepteren voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Voor gereguleerde private partijen in sectoren zoals banken en financiële dienstverlening, zorg, telecom, energie, transport, onderwijs, sociale zekerheid en digitale diensten geldt de acceptatieplicht op grond van artikel 5f vanaf 24 december 2027, binnen de context waarin sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is. Voor Very Large Online Platforms geldt artikel 5f waar het platform gebruikersauthenticatie vereist, op vrijwillig verzoek van de gebruiker en voor de minimaal noodzakelijke gegevens. Micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro zijn uitgezonderd. Vroege voorbereiding is dan ook extra belangrijk.
Het is ook de moeite waard om de impact op de klantreis in kaart te brengen. De EUDI-wallet heeft het potentieel om de wrijving bij registratie en het uitvalpercentage te verminderen, omdat klanten geverifieerde identiteitsgegevens opnieuw kunnen gebruiken in plaats van herhaaldelijk volledige verificatieprocessen te doorlopen. Organisaties die vroeg wallet-ondersteuning integreren, zijn beter gepositioneerd om snellere digitale ervaringen te bieden. Houd daarbij in gedachten dat walletgebruik vrijwillig is: artikel 5a van de verordening beschermt gebruikers tegen benadeling wanneer zij geen wallet gebruiken. Jouw registratiestromen moeten daarom altijd een alternatief bieden.
Op de hoogte blijven van de uitvoeringstijdlijn van jouw lidstaat en deelnemen aan relevante pilots of consultaties is een andere praktische stap. De Architecture and Reference Framework-documenten van de Europese Commissie zijn openbaar beschikbaar en bevatten de technische uitwerking van het ecosysteem, terwijl de uitvoeringshandelingen juridisch bindend zijn. Raadpleeg voor de meest actuele versie van de ARF de officiële publicaties van de Europese Commissie. Voor organisaties met grensoverschrijdende activiteiten is het even belangrijk om te begrijpen hoe interoperabiliteit tussen nationale wallets werkt. Lees meer over onze aanpak voor het navigeren door deze vereisten.
Hoe helpt TrustTech organisaties zich voor te bereiden op de EUDI-wallet?
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
De ID Connector ondersteunt concreet de volgende technische taken die voor relying parties relevant zijn bij het accepteren van EUDI-wallets:
- Verificatie van de handtekening van de uitgever aan de hand van de relevante nationale trusted lists volgens ETSI TS 119 612 en de EU List of Trusted Lists
- Controle van de intrekkingsstatus via statusinformatie van de uitgever
- Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet draait op een gecertificeerde wallet solution
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope, zodat alleen attributen worden opgevraagd die overeenkomen met de geregistreerde intended use onder CIR (EU) 2025/848
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata in registratie- en nalevingsstromen
- Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten gekwalificeerde vertrouwensdienstverlener
De ID Connector is relevant voor organisaties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg en farmacie, en overheid, waar identiteitsverificatie en nalevingsverplichtingen samenkomen met de acceptatieplichten uit Verordening (EU) 2024/1183. Neem contact op om te bespreken hoe jouw organisatie zich kan voorbereiden op de toekomst van digitale identiteit in Europa.