eIDAS 2.0 vereist niet dat biometrische gegevens worden opgeslagen in de EUDI-wallet. Verordening (EU) 2024/1183, die Verordening (EU) 910/2014 wijzigt, richt zich op veilige identiteitsverificatie en gecontroleerde gegevensdeling, maar schrijft niet voor dat biometrische informatie zoals vingerafdrukken of gezichtsafbeeldingen in de wallet moet worden bewaard. Wat de verordening wel regelt, is dat biometrische gegevens die worden gebruikt in identiteitsprocessen worden verwerkt in overeenstemming met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), in het bijzonder artikel 9 voor bijzondere categorieën persoonsgegevens. De onderstaande secties beantwoorden de meest gestelde vragen van organisaties over biometrie, de EUDI-wallet en wat dit in de praktijk betekent.
Vereist eIDAS 2.0 dat biometrische gegevens worden opgeslagen in de wallet?
Nee, eIDAS 2.0 vereist niet dat biometrische gegevens worden opgeslagen in de EUDI-wallet. De wallet is ontworpen om attestaties en digitale documenten te bevatten, zoals een mobiel rijbewijs of een onderwijsattestation, maar de verordening schrijft bewust niet voor dat gevoelige biometrische gegevens in de wallet zelf worden opgeslagen. Biometrie kan worden gebruikt tijdens het identiteitsbevestigingsproces dat plaatsvindt voordat een wallet wordt uitgegeven, maar dat is een afzonderlijke stap die losstaat van wat de wallet daarna bevat.
Het onderscheid is belangrijk omdat veel organisaties ervan uitgaan dat een digitale identiteitswallet automatisch een biometrische database impliceert. In de praktijk slaat de wallet attestaties op over iemands identiteit, geen ruwe biometrische gegevens. Een wallet kan bijvoorbeeld een attestatie bevatten die bevestigt dat iemands identiteit op een hoog zekerheidsniveau is geverifieerd, zonder de vingerafdruk of gezichtsafbeelding op te slaan die werd gebruikt om tot die conclusie te komen.
Deze ontwerpkeuze weerspiegelt een kernprincipe van eIDAS 2.0: dataminimalisatie. Gebruikers mogen alleen delen wat strikt noodzakelijk is voor het beoogde doel. Het opslaan van biometrische gegevens in de wallet zou onnodig risico creëren en in strijd zijn met dat principe.
Hoe beschermt eIDAS 2.0 biometrische gegevens in combinatie met de AVG?
eIDAS 2.0 werkt samen met de AVG om biometrische gegevens te beschermen. Omdat biometrische gegevens worden geclassificeerd als een bijzondere categorie van persoonsgegevens onder artikel 9 AVG, vereist elke verwerking ervan een expliciete wettelijke grondslag, zoals uitdrukkelijke toestemming van de gebruiker of een specifieke wettelijke verplichting. Verordening (EU) 2024/1183 versterkt dit door te vereisen dat wallet solutions de privacy van gebruikers respecteren en gedurende elke interactie principes van dataminimalisatie toepassen.
In de praktijk betekent dit dat organisaties die betrokken zijn bij identiteitsverificatie of de uitgifte van wallets geen biometrische gegevens mogen verzamelen of bewaren buiten wat strikt noodzakelijk is voor het betreffende doel. Zodra de identiteitsbevestigingsstap is voltooid, mogen de biometrische gegevens die tijdens dat proces zijn gebruikt niet worden bewaard, tenzij daar een duidelijke en rechtmatige grondslag voor bestaat.
De verordening vereist ook dat wallet-aanbieders en relying parties passende technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen implementeren. Dit omvat versleuteling, toegangscontroles en audittrails. De combinatie van eIDAS 2.0 en de AVG creëert een gelaagd kader waarbij biometrische gegevens zowel op regelgevingsniveau als door technisch ontwerp worden beschermd.
Wat is het verschil tussen biometrische authenticatie en biometrische verificatie in de context van de EUDI-wallet?
Biometrische authenticatie en biometrische verificatie dienen verschillende doelen in de context van de EUDI-wallet. Biometrische authenticatie vindt plaats op het apparaat van de gebruiker en ontgrendelt de toegang tot de wallet instance zelf, bijvoorbeeld via Face ID of een vingerafdruksensor. Biometrische verificatie verwijst naar het proces van het bevestigen van iemands identiteit aan de hand van een betrouwbare referentie, zoals een pasfoto, en vindt doorgaans plaats tijdens de eerste onboarding of identiteitsbevestigingsfase voordat de wallet unit wordt uitgegeven.
Dit is een belangrijk onderscheid voor organisaties, omdat de twee processen zeer verschillende gegevensstromen en nalevingsimplicaties hebben.
Biometrische authenticatie: lokaal en apparaatgebonden
Wanneer je de EUDI-wallet ontgrendelt met een vingerafdruk of gezichtsscan, verlaten die biometrische gegevens het apparaat nooit. Ze worden lokaal verwerkt door het beveiligde element van het apparaat dat deel uitmaakt van de wallet unit. Er worden geen biometrische gegevens verzonden naar de wallet-aanbieder of een relying party. Deze aanpak is privacybeschermend van opzet en sluit aan bij de dataminimalisatieprincipes die zijn verankerd in eIDAS 2.0.
Biometrische verificatie: identiteitsbevestiging bij onboarding
Biometrische verificatie vindt plaats wanneer je je voor het eerst inschrijft en je identiteit wordt gecontroleerd aan de hand van een door de overheid uitgegeven document. Dit proces kan een levensechtheidscontrole of een vergelijking tussen een selfie en een pasfoto omvatten. Deze stap vindt plaats voordat de wallet unit wordt uitgegeven en wordt geregeld door strikte regels over gegevensbewaring en doelbinding onder de AVG. Zodra de identiteit is bevestigd en de attestatie is uitgegeven, mogen de biometrische gegevens die in dat proces zijn gebruikt niet voor onbepaalde tijd worden bewaard.
Wie heeft toegang tot biometrische gegevens die via een identiteitswallet worden gedeeld?
In het EUDI-wallet-model worden biometrische gegevens over het algemeen helemaal niet via de wallet gedeeld. Wat wordt gedeeld zijn attestaties die iemands identiteit of kenmerken bevestigen, zonder de onderliggende biometrische gegevens bloot te stellen. De gebruiker behoudt de controle over wat hij of zij deelt en met wie, en keurt ieder verzoek afzonderlijk goed in de wallet. Geen enkele relying party, zoals een bank of overheidsdienst, ontvangt ruwe biometrische gegevens via een standaard wallet-interactie.
De toegang tot biometrische gegevens die zijn verzameld tijdens het identiteitsbevestigingsproces is strikt beperkt. Alleen de entiteit die verantwoordelijk is voor de uitgifte van de attestatie, doorgaans een overheidsinstantie of een gecertificeerde vertrouwensdienstverlener, zou toegang hebben tot die gegevens, en alleen voor de duur die wettelijk is vereist.
Verordening (EU) 2024/1183 is expliciet over gebruikerscontrole: individuen moeten kunnen zien welke gegevens worden gedeeld, met wie en voor welk doel. Dit geldt voor alle persoonsgegevens die via de wallet worden uitgewisseld. Elke poging van een relying party om meer gegevens op te vragen dan nodig is voor de dienst die zij verlenen, valt buiten de geregistreerde attributenscope en kan gevolgen hebben voor de registratie onder CIR (EU) 2025/848, naast een mogelijke schending van de AVG.
Welke biometrische gegevens kunnen worden opgenomen in attestaties onder eIDAS 2.0?
Bepaalde digitale documenten die kunnen worden opgeslagen in de EUDI-wallet, zoals een mobiel rijbewijs in mdoc-formaat of een digitale reisattestation, kunnen een gezichtsafbeelding bevatten als onderdeel van de gegevensset van de attestatie. Dit komt doordat deze documenten digitale representaties zijn van fysieke identiteitsdocumenten die al een foto bevatten. In die zin kan een gezichtsafbeelding deel uitmaken van een attestatie, maar wordt deze behandeld als een identiteitskenmerk in plaats van een biometrisch sjabloon.
Het belangrijkste verschil is dat een biometrisch sjabloon, zoals een vingerafdrukkaart of een gezichtsgeometriemodel, een verwerkte representatie is die wordt gebruikt voor matching. Een gezichtsafbeelding, zoals de foto op een rijbewijs, is een identiteitskenmerk dat een mens of systeem visueel kan vergelijken. Het Architecture and Reference Framework (ARF) staat gezichtsafbeeldingen toe binnen specifieke attestaties, maar introduceert geen algemeen mechanisme voor het opslaan of delen van biometrische sjablonen.
Organisaties in sectoren zoals gezondheidszorg of financiële dienstverlening die identiteitsverificatie uitvoeren, moeten dit onderscheid zorgvuldig bewaken. Het gebruik van een gezichtsafbeelding uit een wallet-attestatie voor geautomatiseerde biometrische matching vormt verwerking van biometrische gegevens onder artikel 9 AVG en vereist een specifieke wettelijke grondslag.
Hoe moeten organisaties zich voorbereiden op biometrische gegevensvereisten in het kader van eIDAS 2.0?
Organisaties moeten beginnen met het in kaart brengen van waar biometrische gegevens momenteel hun identiteitsprocessen binnenkomen en op welke wettelijke grondslag zij voor de verwerking ervan vertrouwen. Naleving van eIDAS 2.0 is geen puur technische oefening. Het vereist een duidelijk begrip van gegevensstromen, bewaarbeleid en het onderscheid tussen wat er gebeurt tijdens identiteitsbevestiging en wat er gebeurt tijdens doorlopende authenticatie.
Hier zijn de belangrijkste stappen die organisaties moeten nemen:
- Controleer je huidige identiteitsbevestigingsproces. Identificeer waar biometrische gegevens worden verzameld, hoe lang ze worden bewaard en of je huidige praktijken aansluiten bij de dataminimalisatie- en doelbindingsprincipes van de AVG.
- Verduidelijk de wettelijke grondslag voor biometrische verwerking. Biometrische gegevens zijn een bijzondere categorie onder artikel 9 AVG. Zorg ervoor dat je een rechtmatige grondslag hebt gedocumenteerd voor elke fase waarin biometrie wordt verwerkt.
- Scheid authenticatie van verificatie in je architectuur. Ontwerp je systemen zo dat biometrische authenticatie op apparaatniveau, het ontgrendelen van de wallet unit, duidelijk onderscheiden is van identiteitsverificatieprocessen waarbij biometrische controles betrokken kunnen zijn.
- Herzie je gegevensbewaarbeleid. Biometrische gegevens die tijdens onboarding zijn verzameld, mogen niet langer worden bewaard dan wettelijk vereist is. Werk je beleid bij om dit te weerspiegelen.
- Bereid je voor op wallet-gebaseerde interacties. Als je organisatie zal optreden als relying party die EUDI-wallet-attestaties accepteert, zorg er dan voor dat je systemen alleen de kenmerken opvragen die binnen de geregistreerde attributenscope vallen en nooit proberen biometrische gegevens uit die attestaties te extraheren of opnieuw te verwerken. Registratie bij de bevoegde nationale autoriteit onder CIR (EU) 2025/848 is verplicht voordat walletdata kan worden opgevraagd.
Organisaties in de overheid en gereguleerde sectoren moeten ook de technische specificaties volgen die worden ontwikkeld via de lopende pilotprogramma’s, omdat deze de praktische vereisten voor wallet-uitgifte en attestatieformaten in de toekomst mede zullen bepalen. Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen in het Architecture and Reference Framework is essentieel voor organisaties die identiteitsinfrastructuur bouwen of aanpassen.
Hoe ondersteunt de ID Connector van TrustTech bij biometrische gegevens en eIDAS 2.0
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Voor organisaties die te maken hebben met biometrische gegevens en eIDAS 2.0 ondersteunt de ID Connector concreet de volgende taken:
- Verificatie van attestaties tegen nationale trusted lists conform ETSI TS 119 612 en de EU List of Trusted Lists, zodat alleen attestaties van erkende uitgevers worden geaccepteerd
- Controle van de intrekkingsstatus via de statusinformatie van de uitgever, zodat ingetrokken attestaties worden herkend
- Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet instance draait op een gecertificeerde wallet solution
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope, zodat je systemen uitsluitend de kenmerken opvragen waarvoor registratie heeft plaatsgevonden onder CIR (EU) 2025/848 en verzoeken buiten die scope worden voorkomen
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata, zodat gebruikers herhaalde biometrische controles vermijden doordat eerder geverifieerde gegevens opnieuw kunnen worden gebruikt waar dat is toegestaan
- Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten QTSP, waarbij de gekwalificeerde elektronische handtekening tot stand komt via de gekwalificeerde vertrouwensdienstverlener
De ID Connector is relevant voor organisaties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en de overheid die vanaf 24 december 2026 genotificeerde EUDI-wallets moeten accepteren voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is, en voor gereguleerde private sectoren waarvoor artikel 5f van toepassing wordt per 24 december 2027.
Verken onze identiteitsoplossingen of neem contact op om te bespreken wat eIDAS 2.0 betekent voor je organisatie.