Ja, eIDAS 2.0 kan worden gebruikt voor de verificatie van academische diploma’s en certificaten. Verordening (EU) 2024/1183 wijzigt Verordening (EU) 910/2014 en biedt een juridisch en technisch kader waarmee onderwijsinstellingen diploma’s, graden en certificaten kunnen uitgeven als attestaties, die studenten en afgestudeerden veilig kunnen opslaan en delen via de EUDI-wallet. Dit geldt voor elke organisatie die actief is binnen de EU, inclusief universiteiten, aanbieders van beroepsonderwijs en instanties voor professionele certificering. De onderstaande secties beschrijven hoe dit in de praktijk werkt, wat het betekent voor instellingen en werkgevers, en waar de echte uitdagingen liggen.
Welke soorten academische credentials kan eIDAS 2.0 ondersteunen?
eIDAS 2.0 kan een breed scala aan academische credentials ondersteunen, waaronder universitaire diploma’s, graden, beroepskwalificaties, professionele certificaten en opleidingsbewijzen. Elke onderwijsprestatie die formeel kan worden bevestigd door een erkende instelling komt in aanmerking voor uitgifte als attestatie binnen het eIDAS 2.0-kader.
De verordening beperkt het type attestaties niet tot een specifieke lijst. Wat telt, is dat de uitgevende instelling een vertrouwde entiteit is binnen het ecosysteem, en dat de attestatie voldoet aan de technische standaarden die zijn vastgelegd in het Architecture and Reference Framework voor de EUDI-wallet. Dit betekent dat attestaties kunnen variëren van een bachelorsdiploma tot een kortlopend certificaat voor professionele ontwikkeling, zolang de gegevens gestructureerd, ondertekend en gekoppeld zijn aan een geverifieerde identiteit.
De Large Scale Pilots die de EUDI-wallet testten voorafgaand aan de bredere uitrol, liepen van april 2023 tot 2025 en zijn afgerond. Het consortium DC4EU richtte zich daarin expliciet op onderwijs en sociale zekerheid als prioritaire gebruiksscenario’s. In de pilots werd onderzocht hoe de wallet attestaties van academische credentials zoals diploma’s en graden kon bevatten, zodat houders gemakkelijker over de grens konden solliciteren of verder konden studeren. Dit geeft de onderwijssector een duidelijk signaal dat de infrastructuur is gebouwd met academische credentials nadrukkelijk in scope.
Hoe gaat de EUDI-wallet om met het delen van academische credentials?
De EUDI-wallet stelt een afgestudeerde of student in staat academische attestaties op te slaan en deze via selective disclosure te delen met werkgevers, universiteiten of andere organisaties. De wallethouder bepaalt precies wat er wordt gedeeld, met wie en wanneer. De wallet presenteert de attestatie rechtstreeks aan de verifiërende partij; er wordt geen centrale database geraadpleegd.
Wanneer een instelling een attestatie uitgeeft, ondertekent zij deze digitaal met een gekwalificeerd elektronisch zegel en levert zij deze af via OID4VCI in de wallet unit van de houder. Vanaf dat moment kan de houder deze via OID4VP presenteren aan elke relying party, zoals een werkgever of een buitenlandse universiteit. Een correcte verificatie omvat drie afzonderlijke controles: de handtekening van de uitgever wordt gecontroleerd aan de hand van de relevante nationale trusted list, de intrekkingsstatus wordt gecontroleerd via statusinformatie van de uitgever, en de wallet unit attestation bevestigt dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait. Alleen de eerste controle kan volledig offline plaatsvinden. Voor de intrekkingscontrole en de validatie van de wallet unit attestation is contact met externe diensten vereist.
Selective disclosure is een van de belangrijkste kenmerken van de wallet. Een afgestudeerde die solliciteert naar een baan hoeft niet zijn volledige academische transcript te delen als alleen een specifieke kwalificatie relevant is. Hij of zij kan enkel die attestatie presenteren en de rest van de gegevens privé houden. Deze aanpak sluit aan op de dataminimalisatieprincipes die zijn verankerd in zowel eIDAS 2.0 als de AVG, en geeft gebruikers echte controle over hun persoonlijke informatie. Walletgebruik is vrijwillig; artikel 5a van de verordening beschermt gebruikers tegen benadeling wanneer zij geen wallet gebruiken.
Wat is het verschil tussen eIDAS 2.0 en bestaande kaders voor academische credentials?
Het belangrijkste verschil is dat eIDAS 2.0 een juridisch erkende, grensoverschrijdende infrastructuur biedt, terwijl bestaande kaders voor academische credentials zoals Europass of institutionele digitale transcripten grotendeels vrijwillig, gefragmenteerd en niet altijd interoperabel zijn. eIDAS 2.0 creëert één technische en juridische basis die werkt in alle EU-lidstaten.
Bestaande kaders zoals Europass stellen individuen in staat kwalificaties in een gestandaardiseerd formaat zelf te rapporteren, maar bieden geen cryptografische verificatie. Een werkgever die een Europass-cv ontvangt, heeft geen technische mogelijkheid om te bevestigen dat de vermelde credentials echt zijn zonder de uitgevende instelling rechtstreeks te contacteren. Dit leidt tot wrijving, vertragingen en mogelijkheden voor fraude.
eIDAS 2.0 verandert dit door attestaties te introduceren als juridisch erkend formaat. Een attestatie die onder eIDAS 2.0 wordt uitgegeven, draagt een elektronisch zegel van de uitgevende instelling, waardoor deze tamper-evident en onafhankelijk verifieerbaar is. De ontvanger hoeft de universiteit niet te bellen of te wachten tot een papieren certificaat per post aankomt. Verificatie verloopt via de drie hierboven beschreven controles, mits de relying party deze volledig uitvoert, inclusief de intrekkingsstatus en de wallet unit attestation.
Een ander belangrijk onderscheid is de reikwijdte. Bestaande systemen voor academische credentials waren primair ontworpen voor trajecten van onderwijs naar onderwijs of van onderwijs naar werk. eIDAS 2.0 is een algemene identiteits- en vertrouwensinfrastructuur die de onderwijssector verbindt met financiën, gezondheidszorg, overheid en meer. Een attestatie die is opgeslagen in de EUDI-wallet kan niet alleen worden gebruikt voor sollicitaties, maar ook voor toegang tot gereguleerde diensten waarvoor bewijs van een kwalificatie vereist is. Daarbij geldt dat de erkenning van beroepskwalificaties juridisch gebaseerd blijft op Richtlijn 2005/36/EG; de wallet kan de relevante gegevens dragen, maar vormt niet zelf de juridische erkenningsgrondslag.
Zijn universiteiten wettelijk verplicht om credentials uit te geven via eIDAS 2.0?
Universiteiten zijn momenteel niet verplicht op grond van eIDAS 2.0 om academische credentials uit te geven in digitaal walletformaat. De verordening verplicht lidstaten de EUDI-wallet beschikbaar te stellen en bepaalde relying parties deze te laten accepteren, maar verplicht onderwijsinstellingen nog niet om attestaties via het walletecosysteem uit te geven.
De richting is wel duidelijk. De verordening creëert de infrastructuur en de juridische erkenning. Uiterlijk op 24 december 2026 moet elke EU-lidstaat minimaal één gecertificeerde EUDI-wallet operationeel hebben en moeten publieke instanties genotificeerde wallets accepteren als identificatiemiddel voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Naarmate de adoptie groeit en lidstaten nationale uitvoering geven aan de verordening, zal de druk op onderwijsinstellingen om deel te nemen toenemen, zowel vanuit studenten die digitale credentials verwachten als vanuit werkgevers en andere organisaties die de voorkeur geven aan walletgebaseerde verificatie boven handmatige processen. Voor private relying parties in relevante gereguleerde sectoren, waaronder onderwijs, geldt vanaf 24 december 2027 de acceptatieplicht onder artikel 5f van de verordening, voor zover sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is.
Sommige lidstaten gaan mogelijk verder dan de minimale EU-vereisten en introduceren nationale verplichtingen voor openbare universiteiten om verifieerbare attestaties uit te geven. Instellingen die wachten op een wettelijk mandaat voordat ze actie ondernemen, lopen het risico achter te raken op collega-instellingen die de capaciteit al aan het opbouwen zijn. Voor organisaties die verkennen wat dit betekent voor hun sector, is digitale identiteit in de onderwijs- en wetenschapssector een gebied waarop vroege voorbereiding loont.
Hoe kunnen werkgevers academische credentials verifiëren via eIDAS 2.0?
Werkgevers kunnen academische attestaties verifiëren via eIDAS 2.0 door op te treden als relying party binnen het EUDI-wallet-ecosysteem. Een sollicitant presenteert zijn attestatie vanuit zijn wallet, en het verificatiesysteem van de werkgever voert de benodigde controles uit: de handtekening van de uitgever wordt gecontroleerd aan de hand van de nationale trusted list, de intrekkingsstatus wordt geverifieerd via statusinformatie van de uitgever, en de wallet unit attestation bevestigt dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait.
Om attestaties te kunnen ontvangen, moet een werkgever zich als relying party registreren bij de bevoegde nationale autoriteit, conform CIR (EU) 2025/848, dat op 6 mei 2025 in werking trad. Bij registratie legt de relying party per intended use vast welke attributen en attestaties worden opgevraagd. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie. Een relying party heeft geen QTSP nodig om een EUDI-wallet te accepteren; een QTSP is pas relevant bij bijvoorbeeld gekwalificeerd tekenen of gekwalificeerde attestaties. Verificatie-infrastructuur kan worden geïntegreerd in bestaande HR-onboardingsystemen, sollicitantvolgsystemen of workflows voor achtergrondscreening.
Het praktische voordeel voor werkgevers is aanzienlijk. Credentialfraude is een reëel probleem bij werving, en traditionele verificatieprocessen zijn traag en arbeidsintensief. Met eIDAS 2.0 kan een werkgever bevestigen dat een kandidaat daadwerkelijk de graad bezit die hij of zij claimt, uitgegeven door de instelling die hij of zij noemt. Dit is vooral waardevol bij grensoverschrijdende werving binnen de EU, waar de verificatie van buitenlandse kwalificaties historisch gezien omslachtig was.
Organisaties in gereguleerde sectoren, zoals financiële dienstverlening of gezondheidszorg, waar bewijs van professionele kwalificatie een nalevingsvereiste is, profiteren het meest van deze mogelijkheid. Het verbinden van credentialverificatie met een bredere digitale identiteits- en vertrouwensinfrastructuur betekent dat kwalificatiecontroles direct in onboarding- en nalevingsworkflows kunnen worden ingebed.
Welke uitdagingen kunnen instellingen verwachten bij de implementatie van eIDAS 2.0 voor credentials?
Instellingen die eIDAS 2.0 implementeren voor de uitgifte van academische attestaties, kunnen uitdagingen verwachten op vier hoofdgebieden: technische integratie, governance, verandermanagement en grensoverschrijdende interoperabiliteit. Geen van deze is onoverkomelijk, maar ze vereisen doordachte planning en de juiste expertise.
Op technisch vlak moeten instellingen in staat zijn attestaties uit te geven in de juiste formaten, zoals mdoc of SD-JWT VC, deze te ondertekenen met een gekwalificeerd elektronisch zegel, en zich te registreren als vertrouwde uitgever binnen het relevante vertrouwenskader. Uitgifte verloopt via OID4VCI; presentatie door de wallethouder via OID4VP. Voor veel universiteiten betekent dit het bijwerken of vervangen van verouderde studentenadministratiesystemen die niet zijn ontworpen met verifieerbare attestaties in gedachten.
Governance roept zijn eigen vragen op. Wie binnen de instelling is verantwoordelijk voor de uitgifte van attestaties? Hoe worden intrekkingen afgehandeld wanneer een attestatie moet worden ingetrokken, bijvoorbeeld als een diploma wordt ingetrokken? Wat gebeurt er wanneer een student de gegevens in zijn attestatie betwist? Daarnaast heeft de instelling als verwerkingsverantwoordelijke een zelfstandige AVG-grondslag nodig voor de verwerking van persoonsgegevens bij uitgifte. Goedkeuring van een dataverzoek in de wallet is niet hetzelfde als toestemming als rechtsgrond onder artikel 6, lid 1, onder a, AVG. Deze processen en grondslagen moeten worden vastgesteld voordat enige technische implementatie begint.
Verandermanagement wordt vaak onderschat. Medewerkers van registratiebureaus, IT-afdelingen en studentendiensten moeten de nieuwe processen begrijpen. Studenten moeten worden begeleid bij het claimen en gebruiken van hun digitale attestaties. Zonder duidelijke communicatie en training zal de adoptie traag verlopen, zelfs als de technische infrastructuur aanwezig is.
Ten slotte blijft grensoverschrijdende interoperabiliteit een praktische uitdaging. Hoewel het eIDAS 2.0-kader gemeenschappelijke standaarden stelt, variëren nationale uitvoeringen en is niet elk walletecosysteem van een lidstaat op hetzelfde volwassenheidsniveau. De deadline van 24 december 2026 markeert het moment waarop lidstaten gecertificeerde wallets operationeel moeten hebben, maar volledige functionele interoperabiliteit in de hele EU bestaat niet automatisch op dat moment. Instellingen met een aanzienlijke internationale studentenpopulatie of partners in meerdere landen moeten rekening houden met een overgangsperiode waarin zowel digitale als traditionele credentialformaten naast elkaar zullen moeten bestaan.
- Technische integratie: Studentenadministratiesystemen bijwerken om ondertekende, walletcompatibele attestaties uit te geven via OID4VCI in mdoc- of SD-JWT VC-formaat
- Governanceontwerp: Uitgifte-, intrekkings- en geschillenprocessen vastleggen, inclusief AVG-grondslagen, voordat live wordt gegaan
- Verandermanagement: Medewerkers trainen en studenten begeleiden door de nieuwe levenscyclus van attestaties
- Interoperabiliteit: Variatie beheren tussen nationale uitvoeringen van de wallet in EU-lidstaten gedurende de overgangsperiode
Hoe de ID Connector van TrustTech helpt bij de verificatie van academische credentials
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Voor de verificatie van academische credentials ondersteunt de ID Connector de volledige verificatieketen die eIDAS 2.0 vereist.
Concreet doet de ID Connector het volgende voor dit onderwerp:
- Verificatie tegen trusted lists: De ID Connector controleert de handtekening van de uitgevende instelling aan de hand van de relevante nationale trusted list, zodat de authenticiteit van een academische attestatie machinaal kan worden vastgesteld zonder de instelling rechtstreeks te contacteren
- Controle van intrekkingsstatus: Bij elke presentatie wordt de intrekkingsstatus van de attestatie gecontroleerd via statusinformatie van de uitgever, zodat ingetrokken diploma’s of certificaten niet ongemerkt worden geaccepteerd
- Validatie van de wallet unit attestation: De ID Connector verifieert dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait, wat een vereiste is voor een volledige en betrouwbare verificatie
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope: Verzoeken worden getoetst aan de scope die de relying party heeft geregistreerd onder CIR (EU) 2025/848, zodat alleen attributen worden opgevraagd die overeenkomen met de geregistreerde intended use
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata: Eenmaal geverifieerde gegevens kunnen worden hergebruikt binnen onboarding-, nalevings- en kwalificatieworkflows, zonder dat de wallethouder dezelfde attestatie meerdere keren hoeft te presenteren
- Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten QTSP: Waar een proces naast credentialverificatie ook een gekwalificeerde handtekening vereist, ondersteunt de ID Connector de koppeling met een aangesloten QTSP
De ID Connector is relevant voor werkgevers en instellingen in financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en overheid die academische of professionele kwalificaties moeten verifiëren als onderdeel van onboarding of nalevingsprocessen.
De aanpak van TrustTech voor digitale identiteit is gebaseerd op praktische implementatie-ervaring in gereguleerde sectoren, waaronder overheid en onderwijs. Als jouw organisatie klaar is om te verkennen wat eIDAS 2.0 betekent voor de verificatie van academische credentials, neem dan contact op met TrustTech om het gesprek te starten.