De belangrijkste doelen van eIDAS 2.0 zijn het creëren van een universeel, veilig en interoperabel digitale-identiteitssysteem binnen de Europese Unie. Waar de oorspronkelijke eIDAS-verordening zich voornamelijk richtte op elektronische handtekeningen en digitale identiteit in de publieke sector, breidt eIDAS 2.0 die visie uit naar alle EU-burgers, inwoners en bedrijven, met een sterke nadruk op privacy, grensoverschrijdend gebruik en één digitale wallet die werkt voor zowel publieke als private diensten. De onderstaande secties lichten elk van die doelen toe in begrijpelijke termen.

Wat verandert eIDAS 2.0 ten opzichte van de oorspronkelijke eIDAS?

eIDAS 2.0 breidt de reikwijdte, het bereik en de verplichtingen van de oorspronkelijke verordening fundamenteel uit. De oorspronkelijke eIDAS, van kracht sinds 2016, stond EU-lidstaten toe elkaars nationale elektronische ID-systemen te notificeren en te erkennen, maar verplichtte geen enkel land er een te bouwen, en liet de private sector grotendeels buiten beschouwing. eIDAS 2.0 sluit die lacunes door deelname verplicht te stellen en het kader uit te breiden naar private organisaties.

De meest ingrijpende structurele verandering is de introductie van de Europese Digitale Identiteitsportemonnee (European Digital Identity Wallet), die elke lidstaat wettelijk verplicht is aan te bieden aan burgers, inwoners en bedrijven vóór 2026. De oorspronkelijke verordening kende geen equivalent. Naast de wallet verscherpt eIDAS 2.0 ook de regels rond vertrouwensdiensten, introduceert het nieuwe categorieën zoals elektronische attesten van attributen, en brengt het voor het eerst private relying parties binnen het regelgevend kader.

Kortom, eIDAS is verschoven van een kader voor grensoverschrijdende erkenning naar de fundering voor een volledig interoperabel EU-breed digitale-identiteitsecosysteem.

Wat is de European Digital Identity Wallet en waarom is die centraal in eIDAS 2.0?

De European Digital Identity Wallet (EUDI Wallet) is een veilige digitale applicatie waarmee EU-burgers, inwoners en bedrijven hun identiteitsgegevens en persoonlijke documenten kunnen opslaan, beheren en delen. Het is het primaire uitvoeringsmechanisme voor de doelen van eIDAS 2.0, en daarom staat het centraal in de verordening.

De wallet kan een breed scala aan documenten en credentials bevatten, waaronder nationale identiteitsgegevens, mobiele rijbewijzen, onderwijskwalificaties, ziekteverzekeringskaarten en beroepscertificaten. Met één interactie kunnen gebruikers uitsluitend de specifieke informatie delen die een dienst nodig heeft, zoals het bevestigen van hun leeftijd zonder hun geboortedatum te onthullen, of het aantonen van nationaliteit zonder hun volledige adres prijs te geven.

Vanuit regelgevingsperspectief is de wallet van belang omdat het het instrument is waarmee eIDAS 2.0 zijn kernbeloften waarmaakt: universele toegang, grensoverschrijdende functionaliteit en gebruikerscontrole. Lidstaten kunnen niet simpelweg verwijzen naar een bestaand nationaal eID en het daarbij laten. Ze moeten een wallet aanbieden die voldoet aan de technische en juridische normen die in de verordening zijn vastgelegd, zodat consistentie binnen de EU gewaarborgd is.

Grootschalige pilotprojecten die in april 2023 zijn gestart, testen de wallet in 26 lidstaten, Noorwegen, IJsland en Oekraïne, met betrokkenheid van meer dan 350 publieke en private entiteiten. Deze pilots omvatten elf praktijkscenario’s, van het openen van een bankrekening en het ondertekenen van contracten tot het ophalen van recepten en het verkrijgen van sociale zekerheidsuitkeringen. De opgedane inzichten zijn rechtstreeks van invloed op het definitieve ontwerp, de beveiligingsarchitectuur en de interoperabiliteitsnormen van de wallet.

Hoe wil eIDAS 2.0 burgers meer controle geven over hun persoonlijke gegevens?

eIDAS 2.0 plaatst datasoevereiniteit in het hart van het digitale-identiteitskader. Burgers beslissen welke informatie ze delen, met wie en voor hoe lang. De verordening verbiedt uitdrukkelijk onnodig delen van gegevens: als een dienst alleen hoeft te verifiëren dat een gebruiker ouder is dan 18, deelt de wallet uitsluitend die bevestiging en niets anders.

Deze aanpak pakt een reëel probleem aan met de manier waarop digitale identiteit tot nu toe heeft gefunctioneerd. De meeste online diensten vereisen dat gebruikers accounts aanmaken met volledige persoonsgegevens, of zich authenticeren via grote platformaanbieders die gegevens verzamelen en bewaren voor eigen doeleinden. eIDAS 2.0 elimineert die afhankelijkheid. Gebruikers kunnen toegang krijgen tot publieke en private diensten online zonder te vertrouwen op commerciële identiteitsplatforms en zonder meer persoonsgegevens af te staan dan een transactie werkelijk vereist.

De verordening vereist ook dat gebruikers kunnen bijhouden welke gegevens ze hebben gedeeld en met welke organisaties. Dit auditspoor geeft mensen zichtbaarheid en controle die simpelweg niet mogelijk is met fysieke documenten of gefragmenteerde digitale credentials. Privacy wordt niet behandeld als een optionele functie, maar als een ontwerpvereiste die vanaf de basis in de walletarchitectuur is ingebouwd.

Welke sectoren en gebruiksscenario’s moeten de EUDI Wallet accepteren onder eIDAS 2.0?

Onder eIDAS 2.0 zijn bepaalde categorieën van private en publieke organisaties verplicht de EUDI Wallet te accepteren als geldig identificatiemiddel. Deze verplichting geldt voor sectoren waar identiteitsverificatie al een regelgevende of operationele noodzaak is, waaronder bankwezen, telecommunicatie en transport.

De grootschalige pilots hebben de wallet getest aan de hand van elf concrete gebruiksscenario’s die de diensten weerspiegelen die Europeanen het meest regelmatig gebruiken:

1. Toegang tot overheidsdiensten, zoals het aanvragen van een paspoort, het indienen van belastingaangifte of het opvragen van sociale zekerheidsgegevens
2. Op afstand een bankrekening openen zonder herhaalde documentindieningen
3. SIM-kaartregistratie om fraude bij mobiele netwerkoperators te verminderen
4. Presenteren van een mobiel rijbewijs in zowel online als fysieke omgevingen
5. Digitaal ondertekenen van contracten met gekwalificeerde elektronische handtekeningen
6. Recepten ophalen bij apotheken over de grens
7. Reizen door paspoort- of visuminformatie te presenteren bij de luchthavenbeveiligng
8. Aantonen dat u een gemachtigde vertegenwoordiger van een organisatie bent
9. Identiteit verifiëren bij het initiëren van een online betaling
10. Presenteren van onderwijscredentials zoals diploma’s of graden
11. Toegang tot sociale zekerheidsuitkeringen en opslaan van documenten zoals de Europese Ziekteverzekeringskaart

Voor organisaties in de financiële dienstverlening, overheid en gezondheidszorg is de walletacceptatieverplichting bijzonder relevant. Deze sectoren opereren al onder strenge identiteitsverificatievereisten, en de EUDI Wallet is ontworpen om die bestaande processen te integreren en te vereenvoudigen in plaats van ze volledig te vervangen.

Hoe ondersteunt eIDAS 2.0 grensoverschrijdende digitale identiteit tussen EU-lidstaten?

eIDAS 2.0 maakt grensoverschrijdende interoperabiliteit van digitale identiteit een wettelijke vereiste in plaats van een vrijwillige ambitie. Elke wallet die in één lidstaat wordt uitgegeven, moet worden erkend en geaccepteerd door diensten in alle andere lidstaten. Dit creëert voor het eerst een enkele, consistente identiteitslaag binnen de EU.

De oorspronkelijke eIDAS-verordening stond lidstaten toe hun nationale eID-stelsels te notificeren voor wederzijdse erkenning, maar er was geen verplichting om dit te doen. Dit leidde tot aanzienlijke fragmentatie, waarbij sommige landen een volwassen digitale identiteitsinfrastructuur hadden en andere nauwelijks. eIDAS 2.0 lost dit op door elke lidstaat te verplichten een wallet aan te bieden die voldoet aan een gedeeld Architecture and Reference Framework, dat gezamenlijk is ontwikkeld door de Europese Commissie en lidstaten via de European Digital Identity Cooperation Group.

Het praktische resultaat is dat een burger in Nederland zijn EUDI Wallet kan gebruiken om een publieke dienst in Spanje te benaderen, een bankrekening in Duitsland te openen of zijn kwalificaties te presenteren aan een werkgever in Frankrijk, zonder identiteitsverificatiestappen te hoeven herhalen of incompatibele nationale systemen te moeten doorlopen. Grensoverschrijdende interoperabiliteit is geen functie van de wallet; het is het fundamentele doel waaromheen de gehele technische architectuur is gebouwd.

Wat moeten organisaties doen om zich voor te bereiden op eIDAS 2.0-naleving?

Organisaties die binnen de reikwijdte van eIDAS 2.0 vallen, moeten hun huidige identiteitsinfrastructuur beoordelen, hun verplichtingen als relying parties begrijpen en beginnen met het integreren van walletcompatibele verificatiestromen in hun systemen. De verordening is al van kracht, en de verplichting voor lidstaten om wallets aan te bieden geldt vanaf 2026, wat betekent dat het voorbereidingsvenster voor bedrijven nu open is.

Belangrijke voorbereidingsstappen zijn:

• Breng uw nalevingsverplichtingen in kaart: Bepaal of uw organisatie valt in een categorie die verplicht is de EUDI Wallet te accepteren en welke gebruiksscenario’s van toepassing zijn op uw sector
• Beoordeel uw identiteitsverificatieprocessen: Identificeer waar huidige onboarding-, authenticatie- of documentverificatiestromen moeten worden bijgewerkt om walletgebaseerde credentials te accepteren
• Evalueer uw vertrouwensdienstintegraties: Controleer of uw gebruik van elektronische handtekeningen, zegels of tijdstempels in lijn is met de bijgewerkte vertrouwensdienstenvereisten onder eIDAS 2.0
• Volg het Architecture and Reference Framework: Blijf op de hoogte van de technische specificaties die worden ontwikkeld en getest via de grootschalige pilots, omdat deze bepalen wat walletcompatibele systemen moeten ondersteunen
• Betrek pilotresultaten: De pilotprojecten die door heel Europa lopen, produceren concrete richtlijnen over interoperabiliteit, beveiliging en gebruikerservaring die organisaties kunnen gebruiken bij hun eigen implementatieplanning

Organisaties in gereguleerde sectoren zoals financiën, gezondheidszorg en overheid worden geconfronteerd met extra complexiteit omdat eIDAS 2.0 raakvlakken heeft met bestaande kaders zoals AVG, AML, KYC en sectorspecifieke regelgeving. Voorbereiding op eIDAS 2.0 is daarom niet alleen een technisch project, maar ook een nalevings- en governance-uitdaging die baat heeft bij een gestructureerde aanpak.

Hoe TrustTech helpt bij eIDAS 2.0-gereedheid

De doelen van eIDAS 2.0 begrijpen is één ding. Ze vertalen naar een werkende, compliant digitale identiteitsinfrastructuur is een ander. Dat is waar TrustTech om de hoek komt kijken.

TrustTech helpt organisaties in gereguleerde sectoren zich voor te bereiden op en eIDAS 2.0 te implementeren op een manier die praktisch, schaalbaar en gebouwd is voor de lange termijn. Concreet ondersteunt TrustTech uw organisatie met:

• EUDI Wallet-integratie: Uw onboarding- en verificatiestromen koppelen aan walletgebaseerde identiteitscredentials zodat u klaar bent wanneer de verplichting ingaat
• Herbruikbare nalevingsinfrastructuur: Herhaalde identiteitscontroles vervangen door één cryptografisch geverifieerde identiteit die meegaat met uw klant bij elke interactie
• Gekwalificeerde digitale handtekeningen: Zorgen dat uw ondertekeningsprocessen voldoen aan de bijgewerkte eIDAS 2.0-vertrouwensdienstenvereisten, met een volledig auditspoor gekoppeld aan geverifieerde identiteit
• Grensoverschrijdende interoperabiliteit: Identiteitsstromen bouwen die werken in alle EU-lidstaten, niet alleen binnen uw thuismarkt
• Sectorspecifieke begeleiding: Diepgaande expertise in financiën, overheid, gezondheidszorg en andere gereguleerde sectoren toepassen om u te helpen navigeren waar eIDAS 2.0 raakvlakken heeft met uw bestaande nalevingsverplichtingen

Of u nu net begint te begrijpen wat eIDAS 2.0 betekent voor uw organisatie of klaar bent om te beginnen met bouwen, TrustTech biedt de expertise en het platform om met vertrouwen vooruit te gaan. Verken onze identiteitsoplossingen of neem contact op met ons team om uw specifieke situatie te bespreken.