Welke persoonlijke gegevens slaat de EUDI Wallet eigenlijk op?

De EUDI-wallet slaat een reeks persoonsgegevens op, waaronder identiteitsgegevens, officiële documenten en gecertificeerde attestaties zoals diploma’s, rijbewijzen en zorgpassen. Welke gegevens precies worden opgeslagen, hangt af van welke documenten een gebruiker toevoegt en wat zijn of haar lidstaat beschikbaar stelt. De wallet deelt niet automatisch alles wat erin staat: gebruikers behouden de controle over wat er wordt gedeeld, met wie en wanneer. Dit artikel behandelt de meest gestelde vragen van organisaties en particulieren over gegevensopslag, privacy en wat dit in de praktijk betekent.

Welke soorten gegevens kunnen worden opgeslagen in de EUDI-wallet?

De EUDI-wallet kan een grote verscheidenheid aan persoonsgegevens opslaan in de vorm van digitale documenten en attestaties. Dit omvat door de overheid uitgegeven identiteitsgegevens, officiële documenten en gecertificeerde attestaties van vertrouwde uitgevers. De wallet is ontworpen als één veilige omgeving waar gebruikers meerdere aspecten van hun digitale identiteit beheren.

Op basis van de gebruiksscenario’s die zijn getest in de grootschalige pilotprogramma’s, konden de volgende soorten gegevens in de wallet worden opgeslagen:

• Identiteitsgegevens: Naam, geboortedatum, nationaliteit en andere kernidentiteitsattributen afkomstig van nationale identiteitsdocumenten
• Reisdocumenten: Digitale reisgegevens afgeleid van paspoorten of identiteitskaarten
• Rijbewijzen: Een mobiel rijbewijs dat zowel online als in persoon kan worden getoond
• Gezondheidsdocumenten: De Europese ziekteverzekeringskaart en receptgegevens
• Onderwijsattestaties: Diploma’s, graden en andere gecertificeerde kwalificaties
• Sociale zekerheidsgegevens: Toegang tot uitkeringen en relevante rechten
• Betalingsgegevens: Identiteitsverificatiegegevens die worden gebruikt om betalingen te autoriseren
• Organisatieattestaties: Bewijs dat iemand een bevoegde vertegenwoordiger van een organisatie is

Elk van deze gegevenstypen wordt opgeslagen als een attestatie, uitgegeven door een vertrouwde partij en cryptografisch verifieerbaar. De attestaties kunnen de vorm hebben van mdoc of SD-JWT VC, afhankelijk van het gebruiksscenario en de uitgevende autoriteit. Organisaties in sectoren zoals financiën, gezondheidszorg en overheid verkennen al hoe ze met deze attestatietypen kunnen werken. Voor een breder beeld van hoe financiële diensten digitale identiteit kunnen gebruiken, reiken de implicaties veel verder dan eenvoudig inloggen.

Wie beheert de persoonsgegevens die zijn opgeslagen in de EUDI-wallet?

De gebruiker beheert alle persoonsgegevens die zijn opgeslagen in de EUDI-wallet. Dit is een van de kernprincipes achter het walletontwerp onder Verordening (EU) 2024/1183, die Verordening (EU) 910/2014 wijzigt. Geen enkele derde partij, inclusief de walletprovider of de Europese Commissie, kan de gegevens van een gebruiker inzien of delen zonder diens expliciete goedkeuring. De gebruiker bepaalt wat er wordt opgeslagen, wat er wordt gedeeld en met wie.

Dit gebruikersgerichte model verschilt wezenlijk van de manier waarop identiteitsgegevens traditioneel werden beheerd. In de meeste bestaande systemen worden persoonsgegevens opgeslagen in gecentraliseerde databases die worden beheerd door dienstverleners of overheden. Met de EUDI-wallet bevinden de gegevens zich bij het individu, in de wallet unit op het eigen apparaat. Wanneer een dienst om informatie verzoekt, moet de gebruiker de transactie actief goedkeuren voordat er iets wordt vrijgegeven.

Gebruikers kunnen ook bijhouden welke organisaties om gegevens hebben gevraagd en wat er is gedeeld. Dit transactieoverzicht is een voorziening voor de gebruiker, geen loggingvoorziening voor de relying party of walletprovider. Het is een model dat privacy by design respecteert als uitgangspunt. Belangrijk om te benoemen: de goedkeuring die een gebruiker in de wallet geeft voor het delen van gegevens, is niet automatisch gelijk aan toestemming als rechtsgrond onder artikel 6, lid 1, onder a, van de AVG. Een relying party heeft een zelfstandige AVG-grondslag nodig voor de verwerking van de ontvangen gegevens.

Hoe beschermt de EUDI-wallet opgeslagen persoonsgegevens?

De EUDI-wallet beschermt opgeslagen persoonsgegevens door een combinatie van cryptografische beveiliging, gecertificeerde technische standaarden en wettelijke vereisten onder Verordening (EU) 2024/1183. Attestaties die in de wallet zijn opgeslagen, worden ondertekend door de uitgevende autoriteit, waardoor manipulatie tamper-evident is. De wallet solution moet voldoen aan hoge betrouwbaarheidsniveauvereisten, zodat de onderliggende technologie onafhankelijk wordt gecontroleerd en gecertificeerd.

Meerdere beveiligingslagen werken samen om gegevens veilig te houden. De wallet unit werkt op het apparaat van de gebruiker en de privésleutels van PID-attestaties en andere attestaties kunnen het beveiligde cryptografische middel niet verlaten. Wanneer een gebruiker overstapt naar een nieuw apparaat, worden attestaties opnieuw uitgegeven door de bevoegde autoriteit in plaats van simpelweg gekopieerd. Attestaties worden uitgegeven met digitale handtekeningen van vertrouwde autoriteiten, zodat elke poging om ze te wijzigen of te vervalsen detecteerbaar is bij verificatie.

Verificatie van een attestatie bestaat uit meerdere afzonderlijke stappen: controle van de handtekening van de uitgever aan de hand van de relevante nationale trusted list, samengebracht in de EU List of Trusted Lists; controle van de intrekkingsstatus via de statusinformatie van de uitgever; en verificatie van de wallet unit attestation waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet instance op een gecertificeerde wallet solution draait. Alleen de handtekeningcontrole kan volledig offline plaatsvinden. De open-source referentie-implementatie van de Europese Commissie maakt publieke controle van de code mogelijk, wat een extra laag van verantwoording toevoegt aan het ecosysteem.

Welke gegevens deelt de EUDI-wallet bij gebruik bij een dienst?

Wanneer een gebruiker zijn of haar EUDI-wallet presenteert bij een dienst, worden alleen de specifieke gegevensattributen gedeeld die de dienst heeft gevraagd en de gebruiker heeft goedgekeurd. Dit mechanisme van selective disclosure is een van de centrale privacyfuncties van de wallet en vloeit voort uit het dataminimalisatiebeginsel.

Als een dienst alleen hoeft te verifiëren dat een gebruiker ouder is dan 18, kan de wallet dat ene bevestigde feit delen zonder de volledige geboortedatum, naam of andere informatie van de gebruiker vrij te geven. Dit is mogelijk via selective disclosure van het betreffende attribuut, zonder dat daarvoor zero-knowledge proofs noodzakelijk zijn. Als een bank de identiteit moet verifiëren voor het openen van een rekening, kan de wallet de relevante identiteitsattributen presenteren zonder niet-gerelateerde attestaties zoals gezondheidsdocumenten of onderwijscertificaten mee te sturen.

Dit verschilt wezenlijk van het tonen van een fysiek identiteitsdocument, waarbij de ontvanger onvermijdelijk alle erop gedrukte gegevens ziet. De EUDI-wallet biedt gebruikers en organisaties een nauwkeurigere, privacyrespecterende manier om precies de informatie uit te wisselen die nodig is voor een bepaalde interactie. Voor organisaties die actief zijn in de gezondheidszorg en andere gevoelige sectoren is dit niveau van granulariteit van groot belang, mede omdat voor gezondheidsgegevens naast een AVG-grondslag uit artikel 6 ook een toepasselijke grond uit artikel 9, lid 2, AVG vereist is.

Kunnen organisaties zonder toestemming van de gebruiker toegang krijgen tot EUDI-walletgegevens?

Nee. Organisaties kunnen zonder expliciete goedkeuring van de gebruiker geen toegang krijgen tot gegevens die zijn opgeslagen in de EUDI-wallet. Elke gegevenstransactie vereist actieve goedkeuring van de wallethouder. Dit is een wettelijke vereiste onder Verordening (EU) 2024/1183 en het bredere EU-gegevensbeschermingskader, inclusief de AVG.

Organisaties die gegevens willen opvragen uit een wallet, moeten zijn geregistreerd als relying party bij de bevoegde nationale autoriteit van de lidstaat van vestiging. Dit registratieproces is vastgelegd in CIR (EU) 2025/848 van 6 mei 2025. Een organisatie die zich niet heeft geregistreerd, kan geen geldig gegevensverzoek sturen naar een wallethouder. Bij registratie legt de relying party per intended use vast welke attributen en attestaties worden opgevraagd. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie.

Wanneer een geregistreerde relying party wel een verzoek indient, ziet de gebruiker precies wat er wordt gevraagd en door wie. De gebruiker kan goedkeuren, weigeren of slechts een deel van de gevraagde gegevens delen. Deze structuur zorgt ervoor dat de wallet niet kan worden gebruikt als surveillancemiddel of als manier voor organisaties om persoonsgegevens te verzamelen zonder medeweten van het individu. Het transactieoverzicht dat de wallet bijhoudt, is een functionaliteit voor de gebruiker, geen loggingvoorziening voor de relying party of walletprovider.

Welke gegevens moeten organisaties opvragen uit de EUDI-wallet?

Organisaties dienen alleen de minimaal noodzakelijke gegevens op te vragen die nodig zijn voor een specifiek doel. Dit is een wettelijke verplichting op grond van het dataminimalisatiebeginsel uit artikel 5, lid 1, onder c, van de AVG. Het opvragen van meer gegevens dan nodig is kan gebruikers ervan weerhouden een transactie te voltooien en compliancerisico’s met zich meebrengen.

Bij het ontwerpen van een gegevensverzoek moeten organisaties zich afvragen welke specifieke informatie werkelijk nodig is om de dienst te verlenen of aan een wettelijke vereiste te voldoen. Een goed startpunt is:

1. Definieer het doel duidelijk: Welke beslissing of actie moeten de gegevens ondersteunen? Identiteitsverificatie, leeftijdsbevestiging, beroepskwalificatie of iets anders?
2. Breng de minimale attributen in kaart: Welke specifieke gegevensattributen zijn strikt noodzakelijk voor dat doel? Vermijd het opvragen van volledige documenten wanneer één enkel attribuut volstaat.
3. Controleer wettelijke vereisten: In gereguleerde sectoren zoals bankieren of gezondheidszorg kunnen compliancekaders specificeren welke attributen moeten worden geverifieerd. Stem je verzoek af op die vereisten.
4. Test met gebruikers: Bedenk hoe jouw gegevensverzoek eruitziet voor een wallethouder. Een duidelijk, specifiek verzoek wekt vertrouwen. Een breed of vaag verzoek kan aarzeling veroorzaken.
5. Beoordeel en actualiseer regelmatig: Naarmate diensten zich ontwikkelen, kunnen gegevensvereisten veranderen. Beoordeel je verzoekontwerp periodiek om ervoor te zorgen dat het proportioneel blijft.

Dit goed doen heeft directe invloed op de gebruikerservaring en conversie. Gebruikers zullen een gegevensverzoek eerder goedkeuren dat proportioneel en helder aanvoelt. Organisaties die de EUDI-wallet doordacht benaderen, bouwen meer vertrouwen op bij hun klanten. Houd daarbij ook rekening met de registratieplicht onder CIR (EU) 2025/848: de geregistreerde attributenscope bepaalt wat je als relying party mag opvragen. Als je op zoek bent naar praktische hulpmiddelen voor de implementatie van digitale identiteit, is er een groeiend aanbod aan richtlijnen beschikbaar om organisaties te helpen zich voor te bereiden.

Hoe ondersteunt de ID Connector organisaties bij het werken met EUDI-walletgegevens

De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.

De ID Connector ondersteunt de volgende technische taken die direct relevant zijn voor het verwerken van walletgegevens:

• Verificatie tegen trusted lists: De Connector controleert handtekeningen van uitgevers aan de hand van nationale trusted lists conform ETSI TS 119 612 en de EU List of Trusted Lists, zodat alleen attestaties van erkende autoriteiten worden geaccepteerd
• Controle van intrekkingsstatus: Per transactie wordt de statusinformatie van de uitgever geraadpleegd om te bevestigen dat een attestatie nog geldig is
• Validatie van de wallet unit attestation: De Connector verifieert dat de presenterende wallet instance draait op een gecertificeerde wallet solution, conform de vereisten van het Architecture and Reference Framework (ARF)
• Bewaking van de geregistreerde attributenscope: Verzoeken worden afgestemd op de scope die de relying party heeft geregistreerd onder CIR (EU) 2025/848, zodat geen attributen worden opgevraagd buiten de geregistreerde intended use
• Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata: Eenmaal geverifieerde identiteitsattributen kunnen worden hergebruikt binnen de processen van de relying party, binnen de grenzen van de toepasselijke AVG-grondslag
• Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten QTSP: Voor use cases waarbij een gekwalificeerde elektronische handtekening vereist is, koppelt de Connector aan een qualified trust service provider die de QES tot stand brengt

De ID Connector is relevant voor relying parties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en overheid, sectoren waar sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is en waar de acceptatieplicht onder artikel 5f van Verordening (EU) 2024/1183 van toepassing is. Vanaf 24 december 2026 moeten publieke instanties genotificeerde EUDI-wallets accepteren voor onlinediensten waarvoor elektronische identificatie vereist is. Vanaf 24 december 2027 geldt de acceptatieplicht onder artikel 5f voor gereguleerde private sectoren, waaronder banken en financiële dienstverlening, gezondheidszorg, telecom, energie, transport en onderwijs, waar sterke gebruikersauthenticatie wettelijk of contractueel vereist is. Micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro zijn van deze verplichting uitgezonderd. Neem contact op met TrustTech om te bespreken hoe de ID Connector aansluit op de identiteitsinfrastructuur van jouw organisatie.