De EU Digital Identity Wallet slaat persoonsgegevens op die gebruikers actief kiezen toe te voegen, zoals door de overheid uitgegeven identiteitsattributen, beroepskwalificaties, gezondheidsinformatie en andere gecertificeerde attestaties. Deze gegevens staan op het eigen apparaat van de gebruiker, niet op een centrale overheids- of bedrijfsserver. De onderstaande secties leggen uit welke soorten gegevens de wallet kan bevatten, hoe die gegevens worden beschermd en welke privacyrechten gebruikers hebben onder Verordening (EU) 2024/1183, ook wel aangeduid als eIDAS 2.0, waarmee Verordening (EU) 910/2014 wordt gewijzigd.
Wie heeft controle over de persoonsgegevens in de EUDI-wallet?
De gebruiker heeft controle over zijn eigen persoonsgegevens in de EUDI-wallet. Binnen het eIDAS 2.0-kader is de wallet ontworpen rond het principe van gebruikerssouvereiniteit: je bepaalt welke attestaties je opslaat, welke gegevens je deelt en met wie. Geen enkele derde partij, inclusief de wallet provider of een overheidsinstantie, kan jouw gegevens inzien of delen zonder jouw uitdrukkelijke goedkeuring.
Dit wijkt significant af van veel bestaande digitale identiteitssystemen, waarbij identiteitsgegevens worden bewaard en beheerd door een centrale autoriteit. Met de EUDI-wallet heeft de gebruiker de sleutels in handen, zowel letterlijk als figuurlijk. De wallet maakt gebruik van cryptografische mechanismen die ervoor zorgen dat alleen de gebruiker een openbaarmaking kan autoriseren. Wallet providers zijn wettelijk verplicht neutrale infrastructuur te zijn en hebben geen toegang tot de inhoud van jouw wallet.
Voor organisaties in gereguleerde sectoren zoals financiële dienstverlening, gezondheidszorg of de overheid heeft dit gebruikersgerichte model concrete implicaties. Wanneer een klant attestaties uit zijn wallet presenteert, hebben die attestaties een hoog betrouwbaarheidsniveau, juist omdat de gebruiker er actief voor heeft gekozen deze te delen en de onderliggende gegevens zijn gecertificeerd door een vertrouwde uitgever.
Welke soorten attestaties en attributen kan de wallet bevatten?
De EUDI-wallet kan een breed scala aan gecertificeerde attestaties en persoonlijke attributen bevatten, van door de overheid uitgegeven identiteitsdocumenten tot beroepskwalificaties, gezondheidsgegevens en meer. De wallet is ontworpen als een flexibele container voor elke verifieerbare attestatie die is uitgegeven door een vertrouwde bron binnen het Europese digitale identiteitsecosysteem.
De meest fundamentele attestatie is de Person Identification Data (PID), die wordt uitgegeven door een overheidsinstantie en kernidentiteitsattributen bevat zoals:
- Volledige naam
- Geboortedatum
- Geboorteplaats
- Huidig adres
- Nationaliteit
- Een unieke identificator gekoppeld aan het nationale identiteitssysteem
Naast de PID kan de wallet ook Electronic Attestations of Attributes (EAA’s) bevatten. Dit zijn attestaties uitgegeven door gekwalificeerde of niet-gekwalificeerde vertrouwensdienstaanbieders. eIDAS 2.0 maakt onderscheid tussen gekwalificeerde EAA’s (QEAA), door publieke instanties uitgegeven EAA’s (PuB-EAA) en niet-gekwalificeerde EAA’s. Voorbeelden zijn een mobiel rijbewijs, een universitair diploma, een beroepslicentie, een Europese ziekteverzekeringskaart of een leeftijdsverificatieattestatie. Naarmate meer sectoren de walletstandaard adopteren, zal het aanbod van ondersteunde attestaties naar verwachting groeien.
Een van de meest praktische functies is selective disclosure: een gebruiker kan ervoor kiezen slechts een specifiek attribuut uit een attestatie te delen in plaats van het volledige document. In plaats van een volledig paspoort te delen, kan een gebruiker bijvoorbeeld bewijzen dat hij ouder is dan 18 zonder zijn geboortedatum of andere gegevens te onthullen. Dit is mogelijk via selective disclosure van het betreffende attribuut, zonder dat daarvoor zero-knowledge proofs noodzakelijk zijn. De technische basis hiervoor ligt in de credentialformaten mdoc en SD-JWT VC, die beide selective disclosure ondersteunen.
Hoe worden persoonsgegevens in de wallet beschermd?
Persoonsgegevens in de EUDI-wallet worden beschermd door een combinatie van beveiliging op apparaatniveau, cryptografische koppeling en wettelijke waarborgen. De gegevens worden versleuteld opgeslagen op het apparaat van de gebruiker, en elke attestatie is cryptografisch gekoppeld aan de specifieke wallet unit, waardoor kopiëren of misbruiken aanzienlijk wordt bemoeilijkt.
Op technisch niveau maakt de wallet gebruik van beveiligde hardware-elementen waar beschikbaar, zoals de secure enclave in moderne smartphones, om privésleutels en gevoelige attributen op te slaan. Deze sleutels verlaten de wallet unit nooit. Wanneer een gebruiker een attestatie presenteert aan een dienstverlener, wordt op het apparaat een cryptografisch bewijs gegenereerd en gedeeld, niet de ruwe attributen zelf. De relying party ontvangt daardoor alleen wat nodig is om de claim te verifiëren.
Volledige verificatie van een gepresenteerde attestatie omvat drie afzonderlijke controles: verificatie van de handtekening van de uitgever tegen de relevante nationale trusted list, controle van de intrekkingsstatus via statusinformatie van de uitgever, en verificatie van de wallet unit attestation waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait. Alleen de eerste controle kan volledig offline plaatsvinden. Het is daarom niet correct om te stellen dat een attestatie volledig kan worden geverifieerd zonder enig contact met externe bronnen.
Vanuit regelgevingsperspectief verplicht eIDAS 2.0 wallet providers conformiteitsbeoordelingen te ondergaan en aan strenge beveiligingseisen te voldoen voordat zij mogen opereren. De verordening verbiedt wallet providers ook om transacties van gebruikers te volgen of profielen op te bouwen op basis van walletgebruik.
Welke gegevens worden gedeeld wanneer je de wallet gebruikt om in te loggen of jouw identiteit te verifiëren?
Wanneer je de EUDI-wallet gebruikt om in te loggen of jouw identiteit te verifiëren, worden alleen de specifieke gegevensattributen die je uitdrukkelijk goedkeurt gedeeld met de verzoekende partij. De wallet maakt gebruik van selective disclosure, wat betekent dat een dienstverlener de minimaal noodzakelijke gegevens voor de transactie ontvangt, niet jouw volledige identiteitsprofiel.
De exacte gedeelde gegevens zijn afhankelijk van wat de dienstverlener opvraagt en waarmee je instemt. Een typische inlog bij een onlinedienst vereist mogelijk alleen jouw naam en een geverifieerd e-mailadres. Een aankoop met leeftijdsbeperking vereist mogelijk alleen een bevestiging dat je aan de leeftijdsgrens voldoet. Een onboardingproces bij financiële dienstverlening vereist mogelijk een uitgebreidere set identiteitsattributen, inclusief jouw adres en documentnummer, om te voldoen aan KYC-vereisten.
De wallet is zo ontworpen dat de gebruiker een duidelijke, leesbare samenvatting ziet van wat wordt gevraagd voordat hij een openbaarmaking goedkeurt. Je kunt accepteren, weigeren of in sommige gevallen de reikwijdte van wat wordt gedeeld aanpassen. Deze transparantie is een kernvereiste onder eIDAS 2.0 en is bedoeld om gebruikers geïnformeerde controle te geven over elke interactie.
Goedkeuring van gegevensdeling in de wallet is niet hetzelfde als toestemming als rechtsgrond onder artikel 6, lid 1, onder a, AVG. Een relying party heeft een zelfstandige AVG-grondslag nodig voor de verwerking van de ontvangen gegevens. Bij wettelijke KYC-verplichtingen is die grondslag doorgaans een wettelijke verplichting. Het hergebruik van KYC-data wordt daarbij mede bepaald door AML-regelgeving en sectorale regels, niet uitsluitend door eIDAS 2.0. Voor gezondheidsgegevens moet daarnaast een toepasselijke grond uit artikel 9, lid 2, AVG bestaan.
Voor organisaties in financiële dienstverlening of andere gereguleerde sectoren is dit model bijzonder relevant. Op wallet gebaseerde identiteitsverificatie kan voldoen aan vereisten voor sterke klantauthenticatie en tegelijkertijd de gegevensminimalisatieprincipes onder de AVG respecteren.
Worden gegevens in de EUDI-wallet centraal of op het apparaat opgeslagen?
Gegevens in de EUDI-wallet worden opgeslagen op het apparaat van de gebruiker, niet in een centrale database. Dit is een van de bepalende architectuurprincipes van het eIDAS 2.0-kader. Er is geen centrale opslagplaats waar alle identiteitsgegevens van Europese burgers worden verzameld en bewaard.
Deze gedecentraliseerde aanpak is bewust gekozen. Het vermindert het risico op grootschalige datalekken, elimineert enkelvoudige storingspunten en zorgt ervoor dat geen enkele autoriteit, of het nu een overheidsinstantie, een technologiebedrijf of een wallet provider is, toegang heeft tot de gecombineerde identiteitsgegevens van alle walletgebruikers. De wallet instance van elke gebruiker is zijn eigen privéopslag van attestaties.
Credentialuitgevers, zoals een nationale identiteitsautoriteit of een universiteit, houden bij wat zij hebben uitgegeven. Maar zodra een attestatie aan de wallet is geleverd, hoeft de uitgever niet te worden geraadpleegd elke keer dat de gebruiker die attestatie aan een derde partij presenteert. Dit staat bekend als een offline-capable of uitgever-onafhankelijk verificatiemodel, en het is een belangrijke privacyfunctie: de credentialuitgever wordt niet op de hoogte gesteld elke keer dat je jouw diploma of rijbewijs gebruikt. Zoals hierboven beschreven geldt daarbij een voorbehoud: de intrekkingsstatus en de wallet unit attestation vereisen bij volledige verificatie wel contact met externe bronnen.
Privésleutels van PID en attestaties kunnen de beveiligde omgeving van de wallet unit niet verlaten. Bij een nieuw toestel worden attestaties daarom opnieuw uitgegeven in plaats van simpelweg gekopieerd. Dit heeft praktische gevolgen voor de manier waarop uitgevers en relying parties omgaan met toestelwissels.
Voor organisaties in de overheidssector of gezondheidszorg roept deze architectuur praktische vragen op over het intrekken en bijwerken van attestaties, die de technische specificaties van eIDAS 2.0 adresseren via gestandaardiseerde intrekkingsmechanismen die werken zonder de privacy van gebruikers te compromitteren.
Wat zijn de gegevensprivacyrechten van EUDI-walletgebruikers?
EUDI-walletgebruikers hebben sterke gegevensprivacyrechten die zijn verankerd in zowel eIDAS 2.0 als de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Deze rechten omvatten het recht op inzage, correctie en verwijdering van hun persoonsgegevens, evenals het recht om precies te weten welke gegevens worden gevraagd en waarom, voordat enige openbaarmaking plaatsvindt.
Walletgebruik is vrijwillig. Artikel 5a van eIDAS 2.0 beschermt gebruikers uitdrukkelijk tegen benadeling wanneer zij geen wallet gebruiken. De belangrijkste privacyrechten die van toepassing zijn op walletgebruikers kunnen als volgt worden samengevat:
- Recht op geïnformeerde goedkeuring: Gebruikers moeten duidelijk worden geïnformeerd over welke gegevens worden gevraagd en voor welk doel, voordat zij een transactie goedkeuren.
- Recht op gegevensminimalisatie: Dienstverleners mogen alleen de gegevens opvragen die strikt noodzakelijk zijn voor het specifieke doel. Meer opvragen dan nodig is niet toegestaan.
- Recht op overdraagbaarheid: Gebruikers kunnen hun attestaties meenemen en zijn niet gebonden aan één wallet provider of ecosysteem.
- Recht op verwijdering: Gebruikers kunnen attestaties op elk moment uit hun wallet verwijderen. Waar persoonsgegevens zijn verwerkt door een relying party, gelden ook de AVG-verwijderingsrechten.
- Recht op niet-volgen: Wallet providers zijn uitdrukkelijk verboden gebruikersinteracties te volgen of profielen op te bouwen op basis van walletactiviteit.
Deze rechten zijn wettelijke vereisten, geen optionele functies. Organisaties die op wallet gebaseerde attestaties accepteren als relying parties, moeten ook aan deze principes voldoen. Dat betekent dat zij gegevensaanvraagstromen moeten bouwen die minimalisatie, transparantie en doelbinding respecteren. Bovendien moet een relying party zich onder CIR (EU) 2025/848 van 6 mei 2025 registreren bij de bevoegde nationale autoriteit van de lidstaat van vestiging voordat walletdata kan worden opgevraagd. Bij die registratie legt de relying party per intended use vast welke attributen en attestaties worden opgevraagd. Een verzoek buiten deze geregistreerde scope kan door de wallet worden geweigerd en kan gevolgen hebben voor de registratie.
Voor veel organisaties zal het afstemmen van bestaande onboarding- en verificatieprocessen op deze vereisten een herziening van huidige gegevenspraktijken vereisen.
Hoe ondersteunt de ID Connector van TrustTech organisaties bij wallet-gebaseerde gegevensverwerking
De ID Connector van TrustTech is een integratie waarmee relying parties elke gecertificeerde Europese wallet accepteren, ongeacht de lidstaat van uitgifte, voor identificatie, login en gekwalificeerd tekenen. Acceptatie van de EUDI-wallet staat voorop; via dezelfde koppeling lopen ook andere identiteitsmiddelen, zoals nationale eID’s, bank-ID’s en identiteitsdocumenten, binnen en buiten de EU.
Concreet ondersteunt de ID Connector de volgende technische taken die direct relevant zijn voor de onderwerpen in dit artikel:
- Verificatie van de handtekening van de uitgever tegen de relevante nationale trusted lists volgens ETSI TS 119 612 en de EU List of Trusted Lists (LOTL)
- Controle van de intrekkingsstatus via statusinformatie van de uitgever
- Validatie van de wallet unit attestation, waarmee wordt vastgesteld dat de presenterende wallet op een gecertificeerde wallet solution draait
- Bewaking van de geregistreerde attributenscope conform CIR (EU) 2025/848, zodat verzoeken buiten de geregistreerde scope worden geblokkeerd
- Hergebruik van geverifieerde identiteitsdata binnen de grenzen van de toepasselijke AVG-grondslag
- Gekwalificeerd tekenen via een aangesloten gekwalificeerde vertrouwensdienstaanbieder (QTSP), waarbij de QES tot stand komt via die QTSP
De ID Connector is relevant voor organisaties in financiële dienstverlening, gezondheidszorg, farmacie en de overheid die voor 24 december 2026 klaar moeten zijn voor publieke acceptatieverplichtingen, of die zich voorbereiden op de private acceptatieplicht onder artikel 5f die op 24 december 2027 van toepassing wordt. Micro- en kleine ondernemingen met minder dan 50 medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal €10 miljoen zijn van die private acceptatieplicht uitgezonderd.
Verken onze identiteitsoplossingen of neem contact op met TrustTech om te bespreken hoe de ID Connector aansluit op jouw specifieke situatie.