eIDAS 1.0 en eIDAS 2.0 zijn beide EU-verordeningen voor digitale identiteit, maar ze verschillen aanzienlijk in reikwijdte, ambitie en voor wie ze gelden. De oorspronkelijke verordening, van kracht sinds 2016, richtte zich voornamelijk op grensoverschrijdende erkenning van nationale eID-stelsels voor publieke diensten. eIDAS 2.0, dat het kader in 2024 heeft bijgewerkt, gaat veel verder door de Europese Digitale Identiteitsportemonnee te introduceren, regels uit te breiden naar de private sector en een uniforme standaard te creëren waaraan elke lidstaat moet voldoen. Dit artikel bespreekt de belangrijkste verschillen en wat deze betekenen voor uw organisatie.

Wat veranderde er toen eIDAS 2.0 eIDAS 1.0 verving?

eIDAS 1.0 creëerde een juridisch kader voor de erkenning van nationale elektronische identiteitsstelsels over EU-grenzen heen, maar liet lidstaten grotendeels vrij om te beslissen of en hoe ze wilden deelnemen. eIDAS 2.0 vervangt die vrijblijvende aanpak door bindende verplichtingen, een nieuwe wallet-infrastructuur en een veel bredere reikwijdte die voor het eerst ook private sector diensten omvat.

Onder eIDAS 1.0 waren de regels eenvoudig maar beperkt. Lidstaten konden hun nationale eID-stelsels aanmelden bij de Europese Commissie, en eenmaal aangemeld waren andere lidstaten verplicht deze te accepteren voor toegang tot publieke diensten. In de praktijk meldden veel landen hun stelsels echter niet aan, en degenen die dat wel deden hadden vaak systemen die onderling aanzienlijk verschilden. Het resultaat was een lappendeken van digitale identiteitsoplossingen met beperkt grensoverschrijdend gebruik in de praktijk.

eIDAS 2.0 pakt dit direct aan. Elke lidstaat is nu verplicht een Europese Digitale Identiteitsportemonnee uit te geven aan burgers, ingezetenen en bedrijven. De verordening stelt ook gemeenschappelijke technische normen, governanceregels en vertrouwenskaders vast die gelden voor de gehele EU. In plaats van simpelweg bestaande nationale systemen te erkennen, bouwt eIDAS 2.0 een gedeelde infrastructuur van de grond af op.

Wat bevat eIDAS 2.0 dat eIDAS 1.0 niet had?

eIDAS 2.0 introduceert verschillende volledig nieuwe concepten die ontbraken in de oorspronkelijke verordening. De meest significante toevoegingen zijn de Europese Digitale Identiteitsportemonnee, het kader voor verifieerbare credentials bekend als Electronic Attestations of Attributes (EAA’s), en verplichte acceptatieverplichtingen voor grote onlineplatforms en gereguleerde diensten.

Dit zijn de belangrijkste toevoegingen die eIDAS 2.0 met zich meebrengt:

• Europese Digitale Identiteitsportemonnee (EUDI Wallet): Een door de overheid ondersteunde digitale portemonnee waarmee gebruikers identiteitsgegevens, credentials en documenten kunnen opslaan in één beveiligde app en deze kunnen delen met publieke en private diensten.
• Electronic Attestations of Attributes (EAA’s): Verifieerbare credentials die specifieke kenmerken van een persoon kunnen bevestigen, zoals een beroepskwalificatie, een diploma of een rijbewijs, zonder onnodige persoonsgegevens te delen.
• Qualified Electronic Attestations of Attributes (QEAA’s): Een versie van EAA’s met hogere betrouwbaarheid, uitgegeven door gekwalificeerde verleners van vertrouwensdiensten, met dezelfde juridische waarde in alle lidstaten.
• Verplichte verplichtingen voor vertrouwende partijen: Grote onlineplatforms en dienstverleners in gereguleerde sectoren zijn verplicht de EUDI Wallet te accepteren als identificatiemiddel.
• Selectieve openbaarmaking: Gebruikers kunnen alleen de specifieke kenmerken delen die nodig zijn voor een transactie, in plaats van een volledig identiteitsdocument te tonen, wat de privacybescherming aanzienlijk verbetert.
• Uitgebreide vertrouwensdiensten: Nieuwe categorieën van gekwalificeerde vertrouwensdiensten, waaronder elektronische grootboeken en elektronische archiveringsservices, worden geïntroduceerd onder eIDAS 2.0.

Samen transformeren deze toevoegingen eIDAS van een smal grensoverschrijdend erkenningskader naar een uitgebreid digitaal identiteitsecosysteem voor de gehele EU.

Hoe verschilt de EUDI Wallet van eIDAS 1.0-identiteitsstelsels?

De EUDI Wallet verschilt fundamenteel van de nationale eID-stelsels onder eIDAS 1.0. Waar eIDAS 1.0-stelsels landspecifieke systemen waren die andere lidstaten moesten erkennen, is de EUDI Wallet een enkele, gestandaardiseerde oplossing die door ontwerp werkt in de gehele EU, door de gebruiker wordt beheerd en zowel bij publieke als private diensten kan worden gebruikt.

Onder eIDAS 1.0 was een nationaal eID, zoals een door de overheid uitgegeven digitale identiteitskaart of mobiele ID-app, gebouwd rondom de eigen infrastructuur van dat land. Als het was aangemeld onder eIDAS 1.0, kon het worden gebruikt voor toegang tot publieke diensten in andere lidstaten, maar de gebruikerservaring, de technische normen en de gegevens die het kon bevatten verschilden aanzienlijk. Gebruik in de private sector viel grotendeels buiten de reikwijdte van de verordening.

De EUDI Wallet hanteert een volledig andere aanpak. In plaats van verschillende nationale systemen te erkennen, stelt het één gemeenschappelijk wallet-formaat vast dat elke lidstaat moet aanbieden. De wallet kan een breed scala aan credentials bevatten, van een door de overheid uitgegeven set persoonsidentificatiegegevens (PID) tot beroepskwalificaties, gezondheidsdocumenten en betalingscredentials. Gebruikers bepalen precies wat ze delen en met wie, en die selectieve openbaarmaking is ingebouwd in de technische architectuur zelf.

Een ander belangrijk onderscheid is herbruikbaarheid. Met eIDAS 1.0 verifieerde een gebruiker zijn identiteit eenmalig via een nationaal stelsel, maar die verificatie werd zelden overgedragen naar interacties in de private sector. Met de EUDI Wallet kan een geverifieerde identiteit worden hergebruikt voor vele diensten en organisaties zonder dat de gebruiker elke keer opnieuw moet beginnen. Dit is een significante verschuiving in hoe digitale identiteit in de praktijk werkt, en het heeft reële gevolgen voor onboarding, compliance en gebruikerservaring in alle sectoren. Organisaties die actief zijn in de financiële dienstverlening of gezondheidszorg zullen deze verschuiving het meest direct voelen.

Welke organisaties worden door eIDAS 2.0 getroffen die dat onder eIDAS 1.0 niet waren?

eIDAS 2.0 breidt het aantal organisaties met verplichtingen onder de verordening aanzienlijk uit. Terwijl eIDAS 1.0 voornamelijk van invloed was op publieke sector organen en een klein aantal verleners van vertrouwensdiensten, brengt eIDAS 2.0 private sector organisaties, grote onlineplatforms en gereguleerde dienstverleners nadrukkelijk binnen de reikwijdte.

De meest opvallende nieuwe categorie zijn vertrouwende partijen: organisaties die de EUDI Wallet accepteren als identificatiemiddel. Onder eIDAS 2.0 zijn bepaalde typen dienstverleners wettelijk verplicht de wallet te accepteren. Dit omvat:

1. Zeer grote onlineplatforms aangewezen onder de Digital Services Act, die EUDI Wallet-gebaseerde aanmelding moeten aanbieden als alternatief voor bestaande authenticatiemethoden.
2. Financiële instellingen zoals banken en betalingsdienstverleners, met name die welke identiteitsverificatie uitvoeren voor het openen van rekeningen of sterke klantauthenticatie onder PSD2.
3. Zorgverleners en apotheken die gezondheidsgegevens grensoverschrijdend raadplegen of delen via de Europese Gezondheidsgegevensruimte.
4. Telecommunicatieaanbieders die SIM-kaarten registreren, waarbij identiteitsverificatie wettelijk verplicht is.
5. Overheidsinstanties die digitale publieke diensten aanbieden, die de wallet moeten accepteren voor authenticatie op het passende betrouwbaarheidsniveau.

Naast deze verplichte vertrouwende partijen zal elke organisatie die identiteitsverificatie uitvoert, credentials uitgeeft of vertrouwensdiensten verleent, moeten beoordelen hoe eIDAS 2.0 hun processen beïnvloedt. Dit geldt voor bedrijven in overheidsdiensten, onderwijs, verzekeringen en elke sector waar het verifiëren van iemands identiteit deel uitmaakt van het klant- of compliancetraject.

Wanneer moeten organisaties voldoen aan eIDAS 2.0?

eIDAS 2.0 is in mei 2024 in werking getreden, maar de compliancetijdlijn is gefaseerd. Lidstaten zijn verplicht de EUDI Wallet uiterlijk in 2026 beschikbaar te stellen aan burgers en bedrijven, wat betekent dat organisaties die verplicht zijn de wallet te accepteren hun systemen voor dezelfde deadline gereed moeten hebben.

In 2026 gaat de EUDI Wallet van de pilotfase naar live-implementatie. De grootschalige pilotprogramma’s die werden uitgevoerd met meer dan 350 organisaties en 26 lidstaten hebben al praktijkscenario’s getest, waaronder het openen van bankrekeningen, SIM-registratie, toegang tot overheidsdiensten en digitale reiscredentials. De lessen uit die pilots geven vorm aan de definitieve technische specificaties die organisaties zullen moeten implementeren.

Voor de meeste organisaties is de praktische vraag niet alleen wanneer de deadline valt, maar hoeveel voorbereiding nodig is om eraan te voldoen. Het integreren van de EUDI Wallet in bestaande onboarding-processen, het bijwerken van compliancekaders om nieuwe categorieën vertrouwensdiensten te weerspiegelen en ervoor zorgen dat systemen verifieerbare credentials kunnen verwerken, kost allemaal tijd. Organisaties die nog niet zijn begonnen, moeten 2026 als een actief doel beschouwen, niet als een verre horizon.

Het is ook vermeldenswaard dat eIDAS 2.0-compliance geen eenmalig moment is, maar een doorlopend proces. De uitvoeringsverordeningen die de technische details bepalen — van wallet-certificering tot grensoverschrijdende identiteitsmatching en gekwalificeerde vertrouwensdienstnormen — worden nog steeds afgerond en gepubliceerd. Op de hoogte blijven van die ontwikkelingen maakt deel uit van hoe compliance er in de praktijk uitziet. Het verkennen van de beschikbare resources over eIDAS 2.0 kan uw team helpen geïnformeerd te blijven terwijl het regelgevende beeld zich blijft ontwikkelen.

Hoe TrustTech helpt bij eIDAS 1.0 vs eIDAS 2.0

De verschillen tussen eIDAS 1.0 en eIDAS 2.0 begrijpen is één ding. Ze vertalen naar concrete acties voor uw organisatie is een ander. TrustTech is specifiek gebouwd om organisaties te helpen deze overgang te navigeren, of u nu net begint met het beoordelen van uw blootstelling of al werkt aan EUDI Wallet-integratie.

TrustTech ondersteunt organisaties gedurende het volledige eIDAS 2.0-traject:

• Identiteitsverificatie en onboarding: Implementeer wallet-klare identiteitsprocessen die uitval verminderen en voldoen aan de betrouwbaarheidseisen van eIDAS 2.0.
• Herbruikbare compliance: Vervang herhaalde KYC-, AML- en onboarding-controles door verifieerbare, cryptografisch vertrouwde credentials die overdraagbaar zijn tussen diensten.
• Gekwalificeerde digitale handtekeningen: Geef handtekeningen uit en verifieer ze die juridisch bindend zijn in de gehele EU, met volledige audittrails en identiteit gekoppeld aan elke actie.
• Sectorspecifieke begeleiding: Diepgaande expertise in financiën, overheid, gezondheidszorg en andere gereguleerde sectoren waar eIDAS 2.0-verplichtingen het meest urgent zijn.
• End-to-end platform: Één platform dat identificatie, kwalificatie en ondertekening verbindt, van de grond af opgebouwd voor EU-compliance.

Als uw organisatie klaar is om van het begrijpen van eIDAS 2.0 naar het handelen ernaar te gaan, kan TrustTech u daarbij helpen. Neem contact op met ons team om uw situatie te bespreken en te ontdekken hoe de praktische vervolgstappen eruitzien voor u.