eIDAS 2.0 maakt privacybeschermende identiteitsverificatie mogelijk door individuen controle te geven over welke persoonsgegevens ze delen, met wie en wanneer. In plaats van een volledig identiteitsdocument te tonen, kunnen gebruikers alleen de specifieke attributen vrijgeven die een dienst vereist. Deze verschuiving is rechtstreeks ingebouwd in de Europese Digitale Identiteitsportemonnee en de technische standaarden die daaraan ten grondslag liggen. De onderstaande secties leggen uit hoe elk privacymechanisme werkt en wat dit in de praktijk betekent.

Wat betekent privacybeschermende identiteitsverificatie onder eIDAS 2.0?

Privacybeschermende identiteitsverificatie onder eIDAS 2.0 betekent vaststellen wie iemand is, of een specifiek attribuut over die persoon bevestigen, zonder meer persoonsgegevens bloot te stellen dan strikt noodzakelijk is voor de transactie. In plaats van een volledig identiteitsprofiel te delen, bewijst een persoon alleen wat nodig is, en de vertrouwende partij ontvangt alleen dat. Dit is een fundamentele breuk met traditionele identiteitsverificatie, waarbij doorgaans een volledige documentscan of dataset vereist is.

Onder het oorspronkelijke eIDAS-kader waren privacybeschermingen beperkt en werden ze inconsistent toegepast in de lidstaten. eIDAS 2.0 verandert dit door gegevensminimalisatie rechtstreeks in de architectuur van de Europese Digitale Identiteitsportemonnee in te bouwen. De verordening sluit nauw aan bij de AVG-beginselen, waardoor minimale openbaarmaking niet alleen een goede praktijk is, maar ook een technische en juridische vereiste.

Voor organisaties in sectoren zoals financiën, gezondheidszorg en overheid is dit enorm belangrijk. Identiteitsverificatieprocessen die vroeger het verzamelen en opslaan van grote hoeveelheden persoonsgegevens vereisten, kunnen nu worden herontworpen rond geverifieerde claims. Een gebruiker kan bewijzen dat hij ouder is dan 18, dat hij een geldige beroepskwalificatie bezit, of dat hij inwoner is van een bepaald land, zonder zijn geboortedatum, volledige naam of thuisadres te onthullen.

Hoe werkt selectieve openbaarmaking in de EUDI Wallet?

Selectieve openbaarmaking in de EUDI Wallet stelt een gebruiker in staat om individuele attributen uit een credential te delen in plaats van de volledige credential. Wanneer een dienst bewijs van een specifiek feit opvraagt, presenteert de portemonnee alleen dat feit, cryptografisch geverifieerd, terwijl alle andere opgeslagen gegevens privé blijven. De gebruiker ziet precies wat er wordt gedeeld voordat hij bevestigt.

Dit werkt via het gebruik van verifieerbare credentials, een gestandaardiseerd formaat voor digitale attesten. Een door de overheid uitgegeven identiteitscredential die in de portemonnee is opgeslagen, kan tientallen gegevensvelden bevatten. Selectieve openbaarmaking betekent dat een gebruiker op een verzoek om leeftijdsverificatie kan reageren door alleen een ja/nee-bevestiging vrij te geven, in plaats van zijn volledige geboortedatum of paspoortnummer.

De technische basis berust op credentialformaten die openbaarmaking op attribuutniveau ondersteunen. De EUDI Wallet-architectuur verwijst naar formaten zoals SD-JWT (Selective Disclosure JSON Web Token) en mdoc, die beide toestaan dat individuele velden binnen een credential onafhankelijk worden onthuld of achtergehouden. Dit is een significante technische vooruitgang ten opzichte van traditionele documentgebaseerde verificatie, waarbij het tonen van een fysieke identiteitskaart alles daarop onthult.

Voor organisaties die digitale identiteitsoplossingen bouwen, betekent dit dat onboardingprocessen kunnen worden herontworpen rond minimaal benodigde gegevens. Een financiële dienstverlener die een KYC-controle uitvoert, hoeft geen volledige identiteitsdocumentscan te ontvangen en op te slaan als een geverifieerd attribuut van een vertrouwde wallet-uitgever voldoende is om aan de regelgevingsvereiste te voldoen.

Welke rol spelen zero-knowledge proofs in eIDAS 2.0?

Zero-knowledge proofs (ZKP’s) stellen de ene partij in staat om aan de andere te bewijzen dat een bewering waar is, zonder de onderliggende gegevens te onthullen die dat bewijs leveren. In de context van eIDAS 2.0 en digitale identiteitsprivacy betekent dit dat een gebruiker kan bewijzen dat hij aan een voorwaarde voldoet, zoals ouder zijn dan een bepaalde leeftijd of een geldige credential bezitten, zonder de werkelijke waarde achter die voorwaarde te onthullen.

ZKP’s vertegenwoordigen het meest privacybeschermende uiteinde van het spectrum van selectieve openbaarmaking. Waar standaard selectieve openbaarmaking nog steeds de specifieke waarde van een gekozen attribuut onthult, onthult een zero-knowledge proof niets behalve de waarheid van de claim. Een gebruiker kan bevestigen “Ik ben ouder dan 21” zonder dat de verificateur ooit zijn werkelijke geboortedatum te weten komt.

Het technische kader van eIDAS 2.0 schrijft zero-knowledge proofs niet voor alle gebruikssituaties voor, maar het Architecture and Reference Framework (ARF) voor de EUDI Wallet biedt wel ruimte voor ZKP-compatibele credentialformaten. Dit geeft wallet-aanbieders en vertrouwende partijen de mogelijkheid om het hoogste niveau van privacybescherming te implementeren waar de gebruikssituatie dat vereist.

Voor gereguleerde sectoren zoals gezondheidszorg en farmacie, waar gevoelige persoonsgegevens een aanzienlijk juridisch en ethisch gewicht dragen, bieden ZKP’s een overtuigend pad naar naleving zonder onnodige gegevensblootstelling. De technologie rijpt snel, en organisaties die hun implementatieaanpak plannen, moeten overwegen waar ZKP’s openbaarmaking op attribuutniveau in hun verificatieprocessen kunnen vervangen.

Hoe voorkomt eIDAS 2.0 identiteitsTracking via verschillende diensten?

eIDAS 2.0 voorkomt cross-service identiteitsTracking door te vereisen dat wallet-interacties verschillende vertrouwende partijen niet in staat stellen de activiteit van een gebruiker met elkaar te correleren. Dit wordt bereikt door het gebruik van niet-koppelbare pseudoniemen en het verbod op gedeelde identificatoren die kunnen worden gebruikt om een profiel van het gedrag van een gebruiker over diensten heen op te bouwen.

Een van de kernprivacyrisico’s in digitale identiteitssystemen is het creëren van een globale identificator, een enkel ID dat elke dienst ontvangt en dat kan worden gebruikt om de interacties van een persoon via het internet te volgen. eIDAS 2.0 pakt dit expliciet aan door te vereisen dat de EUDI Wallet voor verschillende vertrouwende partijen verschillende pseudonieme identificatoren genereert. Twee diensten kunnen geen gegevens vergelijken en vaststellen dat dezelfde persoon beide heeft gebruikt, tenzij de gebruiker uitdrukkelijk toestemming geeft voor die koppeling.

Dit ontwerpprincipe weerspiegelt de bredere filosofie van digitale identiteitsprivacy die in de verordening is verankerd. Gebruikers behouden de soevereiniteit over hun eigen gegevensspoor. De portemonnee fungeert als privacybeschermende tussenpersoon, niet als uitzender van identiteitssignalen.

Organisaties die momenteel vertrouwen op gedeelde identiteitstokens of gecentraliseerde identiteitsbrokers moeten er nota van nemen dat eIDAS 2.0 een heroverweging vereist van de manier waarop identiteitsgegevens door hun systemen stromen. Sectoren zoals overheidsdiensten en financiële diensten, waar het kruislings raadplegen van gebruikersgegevens via platforms gebruikelijk was, zullen hun architecturen moeten aanpassen om te voldoen aan deze niet-koppelbaarheidsvereisten.

Wat zijn de grenzen van privacybescherming onder eIDAS 2.0?

eIDAS 2.0 biedt sterke privacybeschermingen by design, maar maakt identiteitstransacties niet volledig anoniem. Wallet-uitgevers, doorgaans overheidsinstanties of officieel erkende aanbieders, hebben inzicht in de credentials die zij uitgeven. Vertrouwende partijen ontvangen nog steeds de attributen die ze opvragen. En wettelijke verplichtingen zoals AML en KYC kunnen openbaarmaking vereisen die de voorkeur voor minimale gegevensdeling overstijgt.

Het is de moeite waard om duidelijk te maken wat eIDAS 2.0 wel en niet beschermt:

• Het garandeert geen anonimiteit. Geverifieerde identiteitsverificatie vereist inherent dat iemand weet wie de gebruiker is op het moment van uitgifte. De wallet-uitgever beschikt over die kennis.
• Het heft wettelijke openbaarmakingsvereisten niet op. Gereguleerde sectoren zoals bankieren en gezondheidszorg kunnen wettelijk verplicht zijn om specifieke identiteitsgegevens te verzamelen en te bewaren, ongeacht wat de instellingen voor minimale openbaarmaking van de portemonnee toestaan.
• Het hangt af van correcte implementatie. Privacygaranties gelden alleen als vertrouwende partijen en wallet-aanbieders de technische standaarden correct implementeren. Een slecht geïntegreerde dienst kan nog steeds meer gegevens opvragen dan noodzakelijk, en gebruikers herkennen dit niet altijd.
• Apparaatbeveiliging is van belang. De privacy van wallet-gegevens hangt deels af van de beveiliging van het apparaat waarop de portemonnee is opgeslagen. Een gecompromitteerd apparaat ondermijnt privacybeschermingen op technisch niveau.

Het begrijpen van deze grenzen is belangrijk voor organisaties die nalevingskaders bouwen rond eIDAS 2.0. Privacy-by-design is een echte structurele verbetering, maar het is geen alomvattende oplossing voor alle uitdagingen op het gebied van identiteitsprivacy.

Hoe moeten organisaties zich voorbereiden op privacy-by-design identiteitsverificatie?

Organisaties moeten zich voorbereiden op privacy-by-design identiteitsverificatie door hun huidige gegevensverzamelingspraktijken te controleren, te identificeren waar ze meer identiteitsgegevens verzamelen dan hun processen werkelijk vereisen, en verificatieprocessen te herontwerpen rond verifieerbare credentials en selectieve openbaarmaking. De verschuiving van documentgebaseerde naar attribuutgebaseerde identiteitsverificatie is zowel een technische als een procesmatige verandering.

Een praktische voorbereidingsroutekaart ziet er als volgt uit:

1. Breng uw huidige identiteitsgegevensstromen in kaart. Begrijp welke persoonsgegevens u verzamelt tijdens onboarding en verificatie, waarom u ze verzamelt en waarvoor u ze daadwerkelijk gebruikt.
2. Identificeer minimale gegevensvereisten. Definieer voor elke verificatiestap de minimale set attributen die u nodig heeft om aan uw wettelijke en operationele verplichtingen te voldoen.
3. Beoordeel uw systemen op gereedheid voor verifieerbare credentials. Controleer of uw identiteitsinfrastructuur credentials kan ontvangen en valideren in EUDI Wallet-compatibele formaten zoals SD-JWT of mdoc.
4. Beoordeel uw juridische grondslag voor gegevensverwerking. Zorg ervoor dat uw AVG-documentatie de verschuiving naar attribuutgebaseerde gegevensverzameling weerspiegelt, inclusief bijgewerkt beleid voor gegevensbewaring.
5. Raadpleeg de sectorspecifieke regelgevingsgidsen. Sectoren zoals financiële diensten en gezondheidszorg kunnen specifieke richtlijnen hebben over hoe eIDAS 2.0 samenwerkt met bestaande AML-, KYC- of patiëntgegevensregelgeving.

Organisaties die deze transitie puur als een nalevingsoefening beschouwen, missen de kans die ze biedt. Privacybeschermende identiteitsverificatie vermindert de gegevens die u bewaart, wat uw risicoBlootstelling verkleint. Het vermindert ook de wrijving voor gebruikers, die niet langer herhaaldelijk dezelfde zaken aan verschillende diensten hoeven te bewijzen.

Hoe TrustTech helpt bij privacybeschermende identiteitsverificatie

TrustTech is specifiek gebouwd om organisaties te helpen bij de overgang naar eIDAS 2.0-conforme, privacy-by-design identiteitsinfrastructuur. In plaats van privacy en naleving als concurrerende prioriteiten te behandelen, brengt het platform van TrustTech ze samen in één interoperabele identiteitslaag.

Concreet ondersteunt TrustTech uw organisatie door:

• Herbruikbare, cryptografisch geverifieerde identiteit mogelijk te maken, zodat gebruikers één keer verifiëren en bij elke interactie alleen het noodzakelijke delen
• Selectieve openbaarmaking en verifieerbare credentials te ondersteunen in formaten die zijn afgestemd op de EUDI Wallet-architectuur
• Een identiteitsinfrastructuur te bieden die eIDAS 2.0 ready by design is, waardoor implementatierisico en time-to-production worden verminderd
• Identiteitsverificatie, kwalificatiecontroles en gekwalificeerde digitale handtekeningen te verbinden in één vertrouwd platform
• Gereguleerde sectoren waaronder financiën, overheid, gezondheidszorg en wetenschap te bedienen met praktische implementatie-expertise

Als uw organisatie klaar is om van begrip van eIDAS 2.0 naar actie over te gaan, neem dan contact op met TrustTech om te verkennen hoe privacybeschermende identiteitsverificatie kan werken in uw specifieke context.